נואל אל-סעדאוי (אל-מצרי אל-יום, 28.6.2007)

בעקבות פרסום סיפורה של בוּדוּר, הילדה המצרית שנפטרה במהלך ביצוע ניתוח מילה (חִ’תַאן) במצרים לפני שבועות ספורים, מבקרת הרופאה והפעילה הבולטת ביותר נגד ביצוע המנהג, ד”ר נואל אל-סעדאוי, את החברה הערבית, שבניגוד ברור לאמור בספרי הקודש ולצו-ההיגיון והבריאות, ממשיכה בביצוע מנהג מילת-הנשים, בעידודם של אנשי-דת ושל רופאים אווילים המובילים את החברה לאבדון.

ראיתי את תמונתה על מסך המחשב – תמונתה של בוּדוּר – הפנים שאיבדו את התקווה לעתיד, מזכירות לי את פני כשהייתי ילדה בגילה, לפני ששים שנה ויותר, עת תפסוני ארבע נשים צעירות, בעלות אצבעות פלדה, החזיקו בזרועותיי ובשוקיי וכפתו אותי משל הייתי תרנגולת לפני שחיטתה. אז, או אז קטעו עם להב חלוד את האיבר המקולל, אשר נברא והוּשׂם כדרך הטבע בין ירכיי. ואמי… הייתה ספונה לה מאחוריהן פוזלת לעברי בחיוך מריר…

דעו כי הן חתכו מגופי את מה שנחתך מגופן כשהיו הן ילדות…דעו כי אמי לא הכירה בחייה את משמעות האושר או התענוג הגופני… כי היא התחתנה והביאה לעולם תשע בנות ובנים מבלי שפיסה אחת מגופה, ולו הקטנה ביותר, רטטה מתענוג אשר יכול היה להציף את בעלהּ ולגרום לו לרטוט כשיכור… היא קינאה בבעלה ובליבה קיללה את אמה ואת אביה ואת כל בני משפחתה המורחבת, בין אם מן הכפר או מן העיר, אשר עשו כולם יד אחת בכדי לשלול ממנה את אושרה.

הגברים אשר דיברו בתחנות הרדיו או במסגדים, כמו גם רופאים ורופאות הנשמעים לדוברים הללו וכיסו את קול ההיגיון שלהם, אמרו לה: ”אין כל קשר בין האיבר המקולל ההוא ובין האושר – האושר מגיע למעשה כאשר נפטרים ממנו, כאשר מתמסרים לשרת את הבעל ואת הילדים, אם צמים, אם מתפללים ואם עולים לרגל לקברו של הנביא מוחמד לפני המוות…“.

אמא שלי מתה בדמי ימיה ולפני שמתה אמרה לי: ”סלחי לי בתי, התנהגתי אליך כפי שהתנהגו אלי, מבלי שידעתי… חייתי את חיי בעולם הפחד והבערוּת ואני מתה היום בפחד ובבערות“. דבריה של אמי היו האור אשר פקח את עיני. אינני מקללת עוד את אמי או את אבי וגם לא את הדרשנים במסגדים או את הרופאים והרופאות. הפניתי את הכעס העצור בתוכי החוצה. הפכתי אותו לכדי אנרגיה חדשה שתופנה לכתיבה של חומר חדש אשר יחשוף את הזיוף של הדרשנים, את הפיגור שבמסורות וכך הוצאתי ספר המוציא החוצה את החרפה שבמעשה מילת-הנשים ומגלה את מגרעותיו הרפואיות והחברתיות.

כל זאת קרה במחצית המאה שעברה וכאשר יצא לאור הספר, נפרסו אנשי המשטרה ברחובות ואספו את עותקי הספר מחנויות הספרים, בתואנה כי זהו ספר שקיבל את השראתו מן השטן וכי רוחו של השטן מפיצה את הרעיונות הללו העוינות את הדת ואת הערכים. שר הבריאות, כרופאים אחרים כמותו, החיים בפחד ובבורות, מיהר להוציא צו המורה על החרמת הספר, על הענשת המחברת בפיטוריה מעבודתה ובהכפשת שמה בעיתונות ובתקשורת בשל היותה חורגת מן הגבולות הסבירים של מקצוע הרפואה ושל הדת הטהורה.

אלא ששנותיי התארכו וחייתי כדי לקרוא את הידיעה כי שר הבריאות הוציא צו האוסר את מילת-הנשים, אך הדבר המשונה ביותר שראיתי מימי הוא כי המופתי [פוסק-ההלכה] של מצרים הצהיר כי מילת הנשים אסורה. לפני הצהרה זו, קבעו אנשי-הדת, פוסקי-ההלכה ושיח’ים נכבדים אחרים כי אי-ביצוע מילת-הנשים הוא חטא וטעות וכי זהו עידוד להפקרות ולהתפרקות מערכים.

האם היה הכרחי שתמותי, בוּדוּר יקירתי, בכדי שיחדור מעט אור אל תאי המוח האפלים ביותר?! האם היה הכרחי שתשלמי במחיר חייך היקרים בכדי שהרופאים ילמדו דבר אלמנטרי כל-כך?! האם היה הכרחי כי דמך הטהור והילדותי יוקז עד לטיפתו האחרונה בכדי שאנשי-הדת ילמדו כי הדת הצודקת איננה קוטעת בסכין את איבריהם של ילדים מתוך הגנה על הצניעות ועל הערכים? הערכים מיוצגים על-ידי ההתנהגות שנוהג לפיה האדם ולא על-ידי האזמל החותך אברים!

ילדים רבים דיממו עד מוות בידיהם של אנשי הרפואה הקצבים בכפרים או בידיהם של הרופאים בערים, אולם דבר מותם של הילדים הזכרים הללו נעלם במחוזות ההתעלמות ולא הגיע אל התקשורת, כפי שהגיע דבר מותה של בוּדוּר, אליו נחשף הציבור. רבותיי, האם אתם מחכים למותו של ילד, כפי שמתה בוּדוּר, בכדי לגנות ולאסור על מילת הזכרים?!

לפי שנים רבות שלחתי איגרת לשר הבריאות, אל הסתדרות הרופאים ואל בעלי המצפון בארצנו. באיגרת כתבתי כי מילת הזכרים מזיקה לילדים מבחינה גופנית, נפשית וחברתית ואני הראיתי זאת בספר שכתבתי לפני שנים. נתפרסמו גם ספרים אחרים המצביעים על מגרעותיה של המילה – אצל בנים ובנות כאחד – אך איש לא התעניין בדברים. יותר מכך, כל מי שהביע התנגדות למעשה המסוכן הזה הואשם בדברים שהקלים מבינם היו ההאשמות בכפירה ובגילויי איבה לאסלאם, זאת, למרות שמילת הבנות או הבנים איננה מופיעה בקוראן או בברית החדשה. ישנו פסוק אחד בלבד בתורה המורה על מילת הבנים לבני ישראל בלבד, כפידיון הארץ המובטחת אשר הבטיח להם אלוהים – ארץ כנען או פלסטין.

כיום, אין עוד בר-דעת אחד בעולם כולו הממשיך למול את ילדיו – בנות או בנים – ואפילו בני-ישראל המאמינים בתורה כבר חדלו מלבצע את המעשה המזיק הזה לילדיהם, למרות האמור בפסוק בתורה, זאת בגלל שהם מצייתים לקול ההיגיון הבריא שלהם ומעדיפים את התועלת ואת הבריאות ולא את נוסח הפסוק. בדת האסלאם שלנו ישנה אסכולה מבוססת הטוענת כך: ”אם האמור בפסוקים עומד בניגוד לתועלת, אזי גוברת התועלת משום שהפסוקים הינם קבועים ועל-זמניים ואילו התועלת משתנה ודינמית“.

בני-ישראל לקחו את המחשבה המבריקה הזו מן האסכולה האסלאמית המבוססת והיצירתית הנזכרת לעיל, אך מרבית המוסלמים בארצנו לא ידעו דבר אודות האסכולה זו והם ממשיכים לנהוג לפי דבריו של השיח’ שעראוי עליו השלום, אשר קבע כי כריתת דגדגן הנשים הינו חובה דתית כדי שאם תרכב האישה על בהמה, היא לא תגוּרה מינית בשל חיכוך הדגדגן עם גב הבהמה. אני רוצה להזכיר שכתבתי מאמר במגזין ”אל-מֻצַוַר“ בתגובה על ההיגיון המשונה הזה של השיח’ שעראוי המנוח וציינתי שגם איבר-מינו של הגבר מתחכך עם גב הבהמה, ולכן האם יש לצוות על כריתת אבר-מינו של הגבר?! עוד אמרתי כי הרכיבה על בהמות נעלמה מן העולם עם המצאת העגלה, המכונית והמטוס וכי הגירוי המיני מקורו למעלה, במוח, ולא למטה, באיברי-המין. רבות אמרתי וזכיתי לכך שהמנוח, שיח’ שעראוי האשים אותי בכך שהנני שותפתו של השטן וכי אני פועלת בשמו, ואשר אל כבוד השיח’, הרי שהוא פועל בשמו של אללה כמובן.

ממרחק רב זה, מעבר לימים ולאוקיינוסים, אני אומרת לך בוּדוּר יקירתי: ”כן! בשכלך יכולת להפוך להיות סופרת גדולה, מוסיקאית, מדענית-חלל או חוקרת של מחלות הגוף והנפש הבלתי-ניתנות לריפוי בארצנו… כן בוּדוּר! תפסו אותך וכפתו אותך כתרנגולת והעלו אותך כקורבן לאווילותם, לבורותם, לפחדיהם ולאימתם מאותו איבר זעיר בגופך אשר מהווה איום על כבודם העלוב אשר בנו אותו משך שנים על מצגות-שווא!“

אני רוצה לבקש ממשפחתה של בוּדוּר כי יהפכו את דמה המוקז של בִתם ללפיד אשר יאיר את מוחות האנשים, כדי שלא יבחרו בשתיקה ובשיכחון בעבור שום פיתוי או תחת אף איום; כדי שיגבירו את קולם עד השמיים; כדי שלא ייבחרו בשינה או בנוחות; עד כי תהפוך ”סוגיית בוּדוּר“ להיות סוגיה שאינה נופלת בחשיבותה מסוגיות דוגמת שחרור האדמה והמולדת. זאת משום שכל מולדת בלא היגיון תאבד בהיסטוריה וכל אדמה בלא אנושיות תלך ותעלם.

نوال السعداوي (المصري اليوم، 28.6.2007)

رأيت صورتها فوق شاشة الإنترنت، صورة «بدور»، الوجه المضيء بالأمل في المستقبل، يشبه وجهي حين كنت طفلة في عمرها، منذ ستين عامًا وأكثر، حين أمسكتني أربع نساء من الفتوات، ذوات الأصابع الحديدية، قبضوا علي ذراعي وساقي، وكتفوني مثل الدجاجة قبل الذبح، ثم قطعوا بالموسي الصدئ العضو الآثم الملعون، المخلوق بالطبيعة بين فخذي، وكانت أمي واقفة وراءهم «ترمقني بابتسامة مريرة،

تعرف أنهم يبترون من جسدي ما بتروه من جسدها وهي طفلة، تعرف أنها لم تعرف في حياتها معني السعادة، أو اللذة الجسمية، أنها تزوجت وأنجبت تسعة من البنات والأولاد دون أن ترتعش فيها خلية واحدة باللذة، التي كانت تغمر زوجها وتجعله ينتفض بالنشوة، وكانت تحسده، وفي أعماقها تلعن أمها وأباها وجميع أفراد العائلتين الكبيرتين، في الريف والمدينة، الذين تعاونوا معًا من أجل حرمانها من السعادة.

ويقول لها الرجال ممن يخطبون في الراديو والمساجد، وأطباء وطبيبات من أتباع الخطباء، وضعوا الحجاب علي عقولهم: «إن السعادة لا علاقة لها بذلك العضو الآثم الملعون، بل السعادة هي التخلص منه، والتفرغ لخدمة الزوج والأطفال، والصوم والصلاة وزيارة قبر الرسول قبل الموت».

وماتت أمي في ربيع شبابها، وقبل أن تموت قالت لي: اغفري لي يا ابنتي، لقد فعلت بك ما فعلوه بي دون أن أدري، عشت حياتي داخل الخوف والجهل، وأموت اليوم بالخوف والجهل».

كلمات أمي كانت الضوء، لنزع الغشاوة عني، لم أعد أصب اللعنات علي أمي ولا أبي ولا الخطباء في المساجد، ولا الأطباء والطبيبات.

حوَّلت الغضب في أعماقي إلي الخارج، جعلته طاقة جديدة لكتابة عمل جديد، يكشف زيف الخطباء، وتخلف الموروثات، وصدر لي كتاب يفضح عمليات الختان، ويكشف مضارها الطبية والاجتماعية.

كان ذلك في منتصف القرن الماضي، وما إن صدر الكتاب حتي انتشر رجال البوليس في الشوارع يجمعونه من المكتبات، قالوا عنه كتاب من وحي الشيطان، إن غدة الشيطان تفرز هذه الأفكار المعادية للدين والأخلاق، وكان وزير الصحة مثل غيره من الأطباء يعيش الخوف والجهل، فأصدر قرارًا بإعدام الكتاب، وعقاب المؤلفة بالفصل من عملها، وتشويه صورتها في الصحف والإعلام، باعتبارها خارجة عن تعاليم الطب السليم والدين الحنيف.

إلا أن عمري امتد وطال لأعيش وأقرأ أن وزير الصحة يصدر قرارًا يحرم ختان البنات، بل أغرب ما أشهده في حياتي، أن يعلن مفتي الديار أن ختان البنات حرام، وقد سبقه رجال دين وأكثر من مفت، وأكثر من شيخ أكبر، يؤكدون أن عدم ختان البنت إثم وضلال وتشجيع علي الفسق والانحلال.

أكان يجب أن تموتي يا بدور حتي يتسرب بعض الضوء إلي خلايا العقل المظلمة، أكان يجب أن تدفعي حياتك الغالية ثمنا حتي يتعلم الأطباء شيئًا بديهيا؟ أكان يجب أن تنزفي آخر قطرة من دمك الطاهر الطفولي حتي يتعلم رجال الدين، أن الدين الصحيح لا يقطع أعضاء الأطفال بالموسي حفاظًا علي العفة والأخلاق؟

إن الاخلاق سلوك يتدرب عليه الإنسان وليس مشرطًا يقطع أعضاءه.

وكم من طفل نزف حتي الموت علي يد حلاقي الصحة في الريف، ويد الأطباء في المدن إلا أن موت هؤلاء الأطفال الذكور يندثر في العدم، ولا يصل إلي الإعلام، كما وصلت حالة «بدور» وكشفها الناس.

وهل تنتظرون موت طفل كما ماتت بدور حتي تحرموا ختان الذكور أيها السادة؟!

منذ سنين طويلة أرسلت رسالة إلي وزير الصحة وإلي نقابة الأطباء، وإلي أصحاب الضمائر في بلادنا، قلت فيها إن ختان الذكور عملية ضارة للأطفال جسديا ونفسيا واجتماعيا، وبينت ذلك في كتاب لي صدر منذ سنوات.

وصدرت كتب أخري تفضح مضار ختان الأطفال ذكورًا وإناثًا، إلا أن أحدًا لا يهتم، بل تكال الاتهامات لكل من تصدي لهذه العمليات الخطيرة، أقلها الاتهام بالكفر أو معاداة الإسلام.

مع أن ختان الإناث أو الذكور لم يرد في القرآن، ولم يرد في الإنجيل.

هناك فقط آية في التوراة توجب ختان الذكور علي بني إسرائيل فقط، نظير الأرض الموعودة التي منحها الله لهم، أرض كنعان أو فلسطين.

واليوم لم يعد أحد عاقل في العالم كله يقدم علي ختان أطفاله البنات أو الأولاد، حتي بنو إسرائيل الذين يؤمنون بالتوراة، قد كفوا عن إجراء هذه العمليات الضارة لأطفالهم، رغم نص التوراة، ذلك لأنهم يتبعون عقولهم، والمنطق الصحيح، ويراعون المصلحة والصحة وليس النص.

وعندنا مدرسة عريقة في الإسلام، تقول: إذا تعارض النص مع المصلحة غلبت المصلحة لأن النص ثابت والمصلحة متغيرة.

أخذ بنو إسرائيل هذه الفكرة اللامعة من هذه المدرسة الإسلامية العريقة الخلاقة، لكن أغلب المسلمين في بلادنا لم يعرفوا شيئًا عن هذه المدرسة الإسلامية، ولا يزالون يتبعون الشيخ الشعراوي رحمه الله ، الذي قال إن قطع بظور النساء واجب ديني حتي إذا ركبت المرأة دابة فإنها لا تثار جنسيا، بسبب احتكاك البظر بظهر الدابة.

أذكر أنني كتبت مقالاً بمجلة «المصور»، ردًا علي هذا المنطق العجيب للمرحوم الشيخ الشعراوي، وقلت إن عضو الرجل يحتك أيضًا بظهر الدابة، فهل نأمر بقطع أعضاء الذكور؟

وقلت أيضًا إن ركوب الدواب قد اختفي مع اكتشاف العجلة والسيارة والطيارة.

وقلت أيضًا إن الإثارة الجنسية مصدرها العقل في الرأس وليس العضو أسفل البطن.

وقلت الكثير، واتهمني المرحوم الشيخ الشعراوي بأنني حليفة الشيطان، وأعمل من أجل ابليس، أما فضيلته فهو يعمل من أجل الله.

من هذه المسافة البعيدة يا «بدور»، من وراء البحار والمحيطات أقول لك: أجل كان يمكنك بعقلك الخلاق أن تكوني كاتبة عظيمة، أو موسيقية، أو عالمة فضاء، أو باحثة عن علاج للأمراض الجسمية والعقلية المستعصية في بلادنا.

أجل يا «بدور» لقد أمسكوك وكتفوك كالدجاجة، وذبحوك، قربانًا لخزعبلاتهم، وجهلهم، وخوفهم، ورعبهم، من ذلك العضو الصغير في جسدك، الذي يهدد عروشهم الواهية التي بنوها علي مدي الأعوام من الأوهام.

وأقول لأسرة «بدور» أن يجعلوا من دم ابنتهم المراق شعلة تضيء العقول، ألا يركنوا إلي الصمت والنسيان، تحت أي إغراء، أو تحت أي تهديد، أن يرفعوا أصواتهم عالية حتي السماء، ألا يركنوا إلي النوم أو الراحة، حتي تكون قضية بدور هي القضية، ليست أقل من قضايا تحرير الأرض والوطن، لأن أي وطن بلا عقل يندثر في التاريخ، وأي أرض بلا إنسانية تذهب وتضيع.