טארק אל-חומייד (אל-שרק אל-אוסט [לונדון], 21.6.2009)

האם צריכה ארצות הברית להתערב בנעשה באיראן? עורך העיתון הלונדוני “אל-שרק אל-אוסט”, טארק אל-חומייד טוען כי בכדי לאפשר לאיראנים לנהל את מאבקם בעצמם וכדי לא לתת למשטר האיראני סיבה לפרק את תנועת המחאה העממית, על ארצות הברית ועל נשיאהּ לעמוד מנגד ולא להתערב.

בוושינגטון החלו להישמע קולות המבקרים את שתיקתו של נשיא ארצות הברית לנוכח מה שקורה באיראן. שטף של פובליציסטים, אינטלקטואלים וגם חלק מחברי הקונגרס דורשים מאובמה לנקוט עמדה לנוכח מה שהמשטר האיראני עושה נגד אזרחיו חסרי-הישע.

מה נדרש מהנשיא אובמה לעשות? התשובה היא שום דבר! כן, המשטר האיראני משתוקק לפעולה אמריקנית כלשהי, גם אם זו מוצדקת, על מנת להגדיר את התביעות הראויות של קבוצה גדולה בתוך העם האיראני כ”משת”פיוּת” עם גורמי-חוץ.המשטר האיראני מצוי במצב מסובך, וחש את חומרת מצבו הפנימי והחיצוני, ולכן ניכרים בו ההתרגשות והמתח. כל התערבות אמריקנית, בייחוד מצידו של נשיא ארצות הברית, עלולה לשרת את האינטרס של המדריך האיראני [האייתוללה עלי ח’אמנאי] ושל משטרו של נז’אד.

הסצנה האיראנית מגוונת והפגנותיה נובעות מבקיעים פנימיים עתיקי-יומין והן אינן פעולה מאורגנת או תולדה של אופוזיציה מחושבת. מוסאווי איננו מנהיג היסטורי, אלא מנהיג שנקלע לצומת היסטורי של איראן. לפיכך, כל הצהרה או פעולה בלתי-מחושבת מצידו של נשיא ארצות הברית תשרת את האינטרס של הגנת המשטר האיראני והחלשת קולו של הרחוב שוחר-השלום. מועיל יותר יהיה אם הפעולה תהיה בינלאומית, באמצעות המוסדות הבינלאומיים ובדרך של הענקת סיוע להפצת הקול האיראני המדוכא.

מה שמתרחש באיראן היום הוא רב חשיבות וסכנה, ואל לאיש לחשוב כי המציאות היא סרט קולנוע שסופו יגיע בעוד שעה או שנה. מה שמתרחש מבשר על מסע ארוך, אך הכותרת הראשית, כפי שאמרתי פעמים רבות הוא כי איראן לא תשוב להיות כפי שהייתה.מה שמתחולל היום ברחובות טהראן הוא מאבק ומלחמת שבירת-עצמות פומבית על השלטון בין עמודי-התווך של המשטר המתרחשים בעת ובעונה אחת עם חוסר שביעות רצון עממית ממצב כלכלי מורע והולך, מחירויות שנשללות, מהמשטר המדכא בלי הרף, פעם בשמו של אללה ופעם בשם החזית הפנימית.

המאבק על השלטון באיראן הפך גלוי לעין כל והוא לא הוכרע. כל הכרעה בו היא בגדר עניין של זמן. כאשר מחלחל המאבק לעמודי התווך של המשטר האחד, המנצח למעשה מפסיד. המאבק של היום אינו במטרה להרחיק מנהיגים מן הבמה האיראנית. הסוגיה הפכה גדולה יותר מכך. היום עומדים וילאית אל-פקיה [שלטון חכם הדת הנהוג באיראן] והלגיטימיות של המשטר ככלל בסימן שאלה. הוכח כי בחירתה של מחצית בקירוב מתוך העם האיראני איננה בייצוא המהפכה, במלחמה נגד העולם או בהמלכתה של איראן על עמים אחרים.

בשל כך, התערבות היום, על-פי דרכיו הישנות של ג’ורג’ בוש תהיה קרש ההצלה שלו מחכה המשטר האיראני בקוצר רוח ואת זה אסור לתת לו. אין הכוונה כמובן לאי הפגנת הזדהות וגינוי של מה שמתמודדים איתו האיראנים – זה אכן יקרה – אך זאת מבלי להסתבך באופן ישיר במה שקורה במישור הפנימי.

מה שצריכים לעשות עכשיו הקהילה הבינלאומית והערבים גם כן הוא לבחון את בני-חסותה של איראן באזורנו וללמוד אותם בשלווה, שכן ההלם והמבוכה ניכרים עליהם. ראו רק את חמאס, חזבאללה וכמה קבוצות בעיראק.

יציאתם של המפגינים באיראן לרחוב אתמול וירי כוחות הביטחון של המשטר עליהם, הם הוכחה לכך שהאתגר הניצב לפתחו של המשטר גדול ורציני ולפיכך אסור להקריב איראנים חפים מפשע כטרף קל למדריך [ח’אמנאי] ולמשטרו.

إيران.. ما المطلوب من أوباما؟

طارق الحميد (الشرق الأوسط، 21.6.2009)

بدأت الأصوات تتعالى في واشنطن منتقدة صمت الرئيس الأميركي على ما يجري في إيران، سيل من الكتاب، والمثقفين، وكذلك بعض أعضاء الكونغرس يطالبون أوباما بالتحرك تجاه ما يفعله النظام الإيراني بحق مواطنيه العزل.

فما هو المطلوب فعله من الرئيس أوباما؟ الإجابة: لا شيء! نعم، فالنظام الإيراني تواق لأي تصرف أميركي، وإن كان محقاً، من أجل ربط المطالب المستحقة من قبل شريحة عريضة من الشعب الإيراني بالعمالة للخارج.

النظام الإيراني في موقف معقد، ويشعر بخطورة وضعه الداخلي والخارجي، ولذلك يبدو عليه الانفعال والتشنج، ومن شأن أي تدخل أميركي، وتحديداً من الرئيس الأميركي، أن يصب في مصلحة المرشد الإيراني ونظام نجاد.

المشهد الإيراني مختلف، ومظاهراته نابعة من تصدعات داخلية طال أمدها، وليست عملية منظمة، أو نتاج معارضة مدروسة، فموسوي ليس بقائد تاريخي، لكنه قائد مر في تقاطع تاريخي لإيران. ولذا فإن أي تصريح، أو تصرف غير مدروس من قبل الرئيس الأميركي سيصب في مصلحة حماية النظام الإيراني، وإضعاف صوت الشارع المسالم، والأجدى أن يكون التحرك دولياً، وعبر المنظمات الدولية، ومن خلال تقديم المساعدة لإيصال الصوت الإيراني المقموع.

فما يحدث في إيران اليوم من الأهمية، والخطورة بمكان، فيجب ألا يعتقد أحد أن المشهد فيلم سينمائي ستكون نهايته بعد ساعة أو سنة، بل إن ما يحدث ينبئ بمشوار طويل، لكن العنوان الرئيسي كما أسلفنا مراراً هو أن إيران لم تعد كما كانت. فما يدور اليوم في طهران هو صراع، ومعركة تكسير عظام علنية على السلطة بين أركان النظام، تتزامن مع تململ شعبي من أوضاع اقتصادية متردية، وحريات مسلوبة، تمادى النظام في قمعها، مرة باسم الله، وأخرى باسم الجبهة الداخلية.

صراع السلطة في إيران بات مكشوفاً، ولم يحسم، وأي حسم له سيكون بمثابة عامل وقت، فعندما يدب الصراع في أركان النظام الواحد، فإن الرابح فيه يعتبر خاسراً، وصراع اليوم ليس من أجل إقصاء قيادات من المسرح الإيراني. القضية باتت أكبر، فاليوم ولاية الفقيه، وشرعية النظام ككل، باتت على المحك، وثبت أن خيار نصف الشعب الإيراني اليوم تقريباً ليس تصدير الثورة ومحاربة العالم وتنصيب إيران سيداً على غيرها من الشعوب.

لذا فإن التدخل اليوم، وعلى طريقة جورج بوش السابقة سيكون طوق النجاة الذي ينتظره النظام الإيراني بفارغ الصبر، وهذا ما لا يجب تقديمه للنظام، لكن ليس المقصود بالطبع عدم إظهار التعاطف والإدانة تجاه ما يتعرض له الإيرانيون، فهذا أمر سيحدث ولكن من دون تورط مباشر في ما يجري داخلياً.

ما يجب على المجتمع الدولي، وعلى العرب كذلك فعله الآن، هو تأمل المحسوبين على إيران في منطقتنا ودراستهم بهدوء، حيث ظهرت عليهم الصدمة والذهول، فقط تأملوا حماس، وحزب الله، والبعض في العراق.

خروج المتظاهرين يوم أمس في إيران، وإطلاق النار عليهم من قبل أمن النظام، دليل على أن التحدي الذي يواجه النظام كبير، وخطير، ولذا فلا يجوز تقديم الأبرياء الإيرانيين لقمة سائغة للمرشد ونظامه.