ריאד עבּד (השיח המודרני, 5.2.2007)

תורגם על-ידי ציפי רוזנצוויג

הפובליציסט העיראקי, ריאד עבּד, מוחה כנגד מה שהוא רואה כ”תופעת הפסיכוזה” השולטת על החברה הערבית שבה זוכים אישים כדוגמת בן לאדן וזרקאווי, וזוכים למחילה ולעידוד למרות שהם פועלים כנגד בני עמם והכל בשל עמדתם כנגד ארצות-הברית וישראל ובשל דבריהם בזכות ההתנגדות המזוינת. כהסבר להשתרשות התופעה, מפנה עבּד אצבע מאשימה לעבר אנשי האסלאם הפוליטי אשר השתלטו לדבריו על השיח המדיני והאסלאמי בעולם הערבי.

קריאות השבח וההלל לאספסוף המכונה ”ההתקוממות העיראקית“ נשמעות עדיין במלוא עוזן. לא ניתן לגלוש באתרי אינטרנט פוליטיים או להאזין לדברי צופים  בערוצי הלוויין הערביים מבלי להיתקל בזרם של תמיכה באותם ”לוחמים עשויים ללא חת“. כמה מפליא ומוזר הוא שהערבים והמוסלמים לוקים בעיוורון ובחירשות, כאשר עומדות בפניהם ראיות חותכות לכך שמבצעי הפשעים הברבריים נגד בני עמם, שעליהם הם מתיימרים להגן, אינם אלא אותם גיבורים שהם משבחים.

נשאלת השאלה: האם יעלה על הדעת שנהלל ארכי-פושע קיצוני, שמאשים אחרים בכפירה וקורא להרג העיראקים בסיטונות, רק משום שהוא מפגין איבה כלפי ארצות הברית ומרים נגדה נשק?

ברור הוא שהציבור הערבי והמוסלמי אינו מגלה כל עניין במאפיינים או ברקע של אלו הקוראים למלחמה בציונות ובאימפריאליזם, שהרי הרחוב הערבי ומוסלמי מוכן באופן מוחלט להלל וּלְהַאֲלִיהַּ כל שָׁפָל ובוּר, עבריין מועד מדרי בתי הכלא, אם אך ידקלם כמה פסוקים מן הקוראן וידבר על גי’האד, כדוגמת הפגר הארור אבו מוסעב אל-זרקאווי.

בכל חברה נורמלית, הנהנית מרמה מינימלית של ערכיוּת, אנושיות ויושר, עבריין עלוב שכזה היה מושלך לכלא או מוכנס בכפיה לקורסים המחזירים פושעים למוטב ומאולץ לרכוש לו מקצוע מכובד לפני שחרורו לחופשי אל החברה. אולם בחברות הערביות, הברברים גסי הרוח הללו זוכים לדברי שבח והלל כמנהיגי האומה.

המשורר הסורי הנאור אדוניס, סיכם את עמדתו בנוגע לתרחיש שכזה, כאשר הצהיר באומץ רב בריאיון טלוויזיוני בערוץ הלוויין של דובאי, כי הוא מתנגד לממשלת חמאס, אפילו אם היא תשחרר את פלסטין, וכי הוא יילחם בחמאס, בין אם היא נאבקת בישראל ובין אם לאו, שכן הוא יודע בוודאות שתנועת החמאס תקים מדינה דתית תיאוקרטית טוטליטרית, בה תופרנה חירויות הפרט ולזכויות האדם לא יהיה כל מקום.

ואם נכון הדבר לגבי החמאס, מה ניתן לומר לגבי אל-קאעדה וגרורותיה? מה צורה תהא למדינה שתיווצר על-ידי התנגדות שבראשה עומדים תלמידיהם של הרוצחים אל-זרקאווי או אל-זוואהרי או קלגסיו של סדאם? למה אנו מצפים ממאבק נגד הכיבוש שבו עוסק ”ג’יש אל-מהדי“ [צבא המהדי] אשר בראשו עומד הבור הגאון ויחיד הסגולה מוקתדא [1] וקלגסיו, אדם אשר השיק את חייו הפוליטיים בהריגתו של איש-דת נאור ודגול?
פרשנים מערביים רבים חזרו ואמרו בעת שלטונו של סדאם, שלכל עם יש השליט שלו הוא ראוי, ברמזם לכך שסדאם ושלטונו המבאיש הם תוצר עיראקי אותנטי. אנחנו כעסנו וזעמנו על אמירה זו, אולם כעת אנו מבינים כמה נכונים הדברים שאמרו. ההידרדרות הערכית המבהילה של הציווליזציות האסלאמית והערבית בנות-זמננו איננה מאפשרת לאדם מכובד, משכיל ותרבותי לזכות בפופולאריות, בחסידים או בתומכים בקרב המוני האומה הזו.

נראה כי בין החשובות בתכונות הנדרשות מן הפוליטיקאי העיראקי והערבי בן-זמננו הוא שעליו להיות גס-רוח, נחשל, עדתי, מושחת, בור, צר-אופקים, שונא את האחר, רועם, קוצף ומאיים על אויביו באסונות ובכלייה. שאם לא כן, כיצד נוכל להסביר את ההיסטריה שתקפה את הערבים והמוסלמים בסרבם לשפוט ואף להוציא להורג את טובח המוסלמים הגדול ביותר במאה העשרים, סדאם חוסיין? היסטריה אשר  פקדה הן את המשכילים והמשכילים-למחצה והן את האספסוף בכל פינה לאורכן ולרוחבן של ארצות הערבים והמוסלמים.

הרצח ההמוני של אזרחים, [סרטי] עריפת הראשים באינטרנט ועקירת מיליוני אדם מבתיהם בשם האסלאם אינם מניעים את העמים הללו, אשר שקעו בתרדמה עמוקה, ואינם מזעזעים אותם. לעומת זאת, ראינו אותם יוצאים לרחובות ומתאבלים על אדם אשר החל את חייו הנפשעים במעשה התנקשות עוד בטרם מלאו לו עשרים שנה [הכוונה לסדאם חוסיין]. לו היינו אומה שפויה, היה גורלו של פושע כזה מאסר עולם שירצה כעונש על פשעיו, ולא היו מאפשרים לו לשלוט על עם של 25 מליון איש משך 35 שנה, ולעסוק ברצח המוני של מיליון איש ולאחר מכן, כאשר כבר קיבל את העונש על פשעיו, לעלות אל מדרגת השהידים והקדושים.

עם סימני ההידרדרות התרבותית והערכית של האומה הזו נמנית העובדה שהאדם המכובד, המשכיל, המחונך והמתורבת, המכבד את האחר ומגן על זכויות המיעוטים, הסולד מן הגניבה וזונח את האלימות כדרך לפתרון סכסוכים, לא יזכה לכבוד, ולא ימצא מי שיבחר בו או יצטרף למפלגתו. כאשר פושעי האומה הזו ומטורפיה הופכים למנהיגיה הנערצים, עלינו לעצור לרגע ולשאול את עצמנו: מדוע? מה קרה לחברותינו, ובמיוחד לחברה העיראקית, שהביא אותה לדרגת כזו של שקיעה?

האם לא די לנו מן ההזיות אודות מזימות דמיוניות ופרשנויות אוויליות וחולניות אודות המוסד וה-CIA ואודות תפקידם לכאורה בהרס מוסדותינו, בריקבון חברתנו וביצירת מחלוקות עדתיוֹת ומלחמות אזרחים בארצותינו? האם לא הגיע הזמן שנבין כי מלחמות העדות פורצות כאשר אל-זרקאווי או אל-זוואהרי קוראים למלחמה כנגד השיעים וכאשר יותר מארבעים חכמי-דת סעודים קוראים למלחמה נגד השיעה, וכאשר סנדק הטרור הבכיר, השיח’ יוסף אל-קרדאווי, קורא קבל עם ועולם בערוץ ”אל-ג’זירה“ להריגתו של כל מי שמשתף פעולה עם הכיבוש בעיראק (ובכלל זה המשטרה, הצבא, הפקידים, המהנדסים, המורים, הרופאים הממשלתיים וכו’… כך, בסיטונות, כאילו מדובר היה בכבשים או בבהמות); מלחמות אזרחים נוצרות כאשר מופיע בפנינו חכם-דת שיעי, מתיר את דם ה”נוואסב“ [2] ושותק נוכח מעשי חטיפה, הרג וגירוש אזרחים על-ידי כנופיות מיליציוניות מבלי לעמוד בדרכם או להענישם.

עלינו להבין ולהפנים שתרבות השנאה, הפשע והאלימות היא תרבותנו, והיא הצד הרע והשלילי במורשתנו התרבותית, שמן הראוי היה שנבין אותו במהלך שמונים השנים האחרונות בהיסטוריה של המדינה העיראקית, במקום שנמלא את מוחותינו, את ספרי הלימוד שלנו ואת עיתונינו בהבלים אודות מזימות הזויות וסכנות שטניות ציוניות ואימפריאליסטיות. לא הפנמנו ולא הבנו שמקור הליקוי והמחלה שלנו טמון במורשתנו החולנית, אשר מקננת בבתינו ובמוחותינו וגורמת לנו לאבד את אנושיותנו ולקחת חלק במרחצי דמים נפשעים נגד אויבים וירטואליים שאך אתמול היו שכנינו, חברינו או עמיתינו בלימודים או בעבודה.

לאחר שאנו מתמידים בסדיזם ובברבריות שלנו אנו מכריזים קבל עם ועדה ובמלוא החוצפה והשפלות שהציונים והצלבנים הם הזורעים מלחמת עדות בעיראק.

מן המפורסמות היא כי הלוקה במחלת נפש פסיכוטית קשה, לרוב הוא משולל יכולת להבין כי הוא לוקה בשיגעון. זהו מצבם של הערבים והמוסלמים (ובמיוחד העיראקים) כיום. אנו מעודדים, מברכים, מהללים ומוחאים כפיים לאלימות, לברבריות ולפגיעה בזכויות האחר, ואחר-כך אנו מאשימים את ישראל ואת המוסד במצב אליו הגענו ללא הבנה מינימלית של הקשר בין דיבורינו ומעשינו למצבנו האומלל.

כיצד נסביר את פיצול האישיות הלא-מודע של הערבים והמוסלמים אשר הללו ויצאו לרחובות כאות שמחה ושמחה לאיד על מותם של למעלה מ-3000 אזרחים בספטמבר 2001, ובה בעת הם האמינו באמונה שלמה שהמוסד הישראלי הוא אשר תכנן את הפשע הזה? אילו פעולה זו הייתה פרי תכנונו של המוסד, ואמורה להביא תועלת לאויבי המוסלמים, כפי שהם טוענים, אז מה גורם להם לשבח אותה? הגרוע מכך הוא שהמוסלמי והערבי הפשוט עושה זאת ללא תודעה מינימלית או הבנה של פיצול האישיות ממנו הוא סובל, ממש כמו חולה הנפש.

האידיאה הפן-ערבית ויורשהּ ”האסלאם הפוליטי“ הצליחו להשתלט על שיח המדיני הערבי והאסלאמי ולהשתלט על הרחוב הערבי באופן כמעט מוחלט. מה שסייע לכך הוא העובדה ששפתם של אלה היא שפת המוני העם, היא שפתה של המורשת החולנית המשחקת ברגשות ומעוררת את הרוב המכריע של הבורים והאנאלפביתים למחצה. זאת, בעוד שבידו של המשכיל, הליברלי והנאור אין דבר מלבד ניתוח, דיון וראיות ממשיות ללא צעקות, סערת רוחות, השתלחות ושלהוב יצרים.

כיצד, אם כן, תוכל אומה זו לחדול מתשואותיה לרודנים ולפושעים, פעמים בשם ה”מוקאוומה“, ואחרותופעמים בשם המלחמה באימפריאליזם או בציונות?

____________________

[1] הכוונה לאיש הדת השיעי העיראקי מוקתדא אל-סדר.

[2]  במקור הייתה הוראת המילה ”נַוַאסֶבּ“ פלג של הח’וארג’, מפורשי האסלאם הראשונים בימי הח’ליפה עלי בן אבו טאלבּ, אותם הכניע האחרון בקרב נהרואן באזור דרום עיראק. כיום, לאחר השתלטות השיעים באיראן ועליית כוחם בפוליטיקה העיראקית, שבה המילה  הזו לשימוש בערבית המודרנית השגורה בפי השיעים והוראתה היום היא לכל הסונים.

هل للمقاومة مواصفات؟

رياض عبد (الحوار المتمدن، 5.2.2007)

ما زال التهليل والتأييد لآوباش مايدعى بالمقاومة العراقية على أوجه. فلا يمكن للمرء أن يزور موقعاً الكترونياً سياسياً أو أن يستمع الى إشتراكات المشاهدين على القنوات الفضائية العربية دون أن يواجه بسيل من التأييد لهؤلاء المقاتلين الأشاوس. ومن العجيب والغريب أن العرب والمسلمين يصيبهم العمى والصم عندما يواجهون الأدلة الدامغة بإن الذي يقوم بإرتكاب الجرائم البربرية ضد أبناء جلدتهم الذين يدعون الدفاع عنهم إنما هم ذات الأبطال الذين يمجدونهم.

والسؤال هنا هل من المقبول أن نمجد مجرماً جلاداً متطرفاً يكفر الآخرين ويدعو الى قتل العراقيين بالجملة لمجرد إنه يجاهر بالعداء لأميركا ويرفع السلاح ضدها؟
من الواضح أن الجمهور العربي والمسلم غير معني بالمرة بمواصفات أو خلفية من يدعون محاربة الصهيونية والإمبريالية. فالشارع العربي والإسلامي مستعد إستعداداَ كاملاَ أن يمجد ويؤله أي ساقط أو جاهل من أصحاب السوابق ونزلاء السجون بمجرد أن ينطق بضع آيات من القرآن ويتحدث عن الجهاد مثلما حدث في حالة المقبور المدعو أبومصعب الزرقاوي. ففي أي مجتمع طبيعي يتمتع بحد أدنى من الأخلاقية والإنسانية والإستقامة فإن صعلوكاً تافهاً كهذا كان سيرمى في السجن أو يدخل في دورات إصلاح الجانحين حيث يجبر على أن يتقن مهنة شريفة قبل أن يسمح له بالخروج طليقاَ الى المجتمع. أما في المجتمعات العربية فإن هؤلاء البرابرة الأجلاف يتم تمجيدهم كقادة للأمة.

لقد لخص الشاعر التنويري السوري أدونيس موقفه من سيناريو كهذا عندما صرح بكل شجاعة في مقابلة على تلفزيون دبي الفضائي بإنه ضد حكومة حماس حتى لو حررت فلسطين وبإنه سيناضل ضد حماس سواء حاربت إسرائيل أو لم تحاربها لكونه يعرف معرفة اليقين أن حماس سوف تبني دولة دينية ثيوقراطية شمولية سوف تنتهك فيها الحريات وسوف لا يكون فيها وجود لحقوق الإنسان. فلو كان هذا صحيحاً في حالة حماس فمالذي نستطيع أن نقوله عن القاعدة ومن لف لفها؟ ما هو شكل الدولة التي ستنتج عن مقاومة يقودها تلاميذ الجزار الزرقاوي أو الظواهري أو جلاوزة صدام؟ مالذي نرجوه من نضال ضد الإحتلال يضطلع به جيش المهدي بقيادة الأمي العبقري الفذ مقتدى وجلاوزته والذي دشن حياته السياسية بجريمة قتل لعالم ديني تنويري جليل؟

كان الكثير من المعلقين الغربيين يكررون أثناء حكم صدام بأن كل شعب لديه الحاكم الذي يستحقه إشارة الى أن صداماً ونظامه النتن إنما هو نتاج عراقي صميم. وكنا نغضب ونزعل من هذا القول ولكن الآن فهمنا مدى صحة ما كانوا يقولون. إن السقوط الأخلاقي المروع للحضارة الإسلامية والعربية المعاصرة تجعل من المستحيل على أي إنسان شريف و مثقف و متحضر ومتمدن أن يكون له شعبية أو مريدين أو مؤيدين بين جماهير هذه الأمة. ويبدو أن من أهم مؤهلات السياسي العراقي والعربي اليوم هو أن يكون جلفاً متخلفاً طائفياً بذيئاً جاهلاً ضيق الأفق كارهاً للآخر يرعد ويزبد ويتوعد أعداءه بالويل والثبور.

وإلا فكيف نفسر الهستريا التي إنتابت العرب والمسلمين في رفض محاكمة ومن ثم إعدام جزار المسلمين الأكبر في القرن العشرين صدام حسين ؟ الهستريا التي إجتاحت المثقفين وأنصاف المثقفين والدهماء على حد سواء في طول وعرض بلدان العرب والمسلمين. هذه الشعوب التي تغط في سبات عميق لايحركها أو يهزها القتل الجماعي للمدنيين وقطع الرقاب على الإنترنت أو تهجير الملايين من بيوتهم بإسم الإسلام رأيناهم يخرجون الى الشوارع ويقيمون مجالس العزاء على شخص بدأ حياته الإجرامية بجريمة إغتيال قبل أن يبلغ سن العشرين. ولو كنا أمة سوية لكان مصير مجرم كهذا هو السجن المؤبد يقضي حياته فيه عقاباً على جرمه لا أن يسمح له أن يحكم شعباً من 25 مليون نسمة ل35 عاماً وأن يمارس القتل الجماعي لمليون إنسان ثم عندما يواجه القصاص عن جرائمه يرفع الى مصاف الشهداء والقديسين.

إن من علامات السقوط الحضاري والأخلاقي لهذه الأمة أن الإنسان الشريف والمثقف والمهذب والمتمدن الذي يحترم الآخر ويدافع عن حقوق الأقليات و الذي يأنف من السرقة و ينبذ العنف كطريقة لحل الخلافات لن يلاقي إحتراماً ولن يجد من ينتخبه أو من ينتمي الى حزبه. عندما يصبح مجرمو هذه الأمة ومعتوهيها هم قادتها المبجلين علينا أن نتوقف لنسأل أنفسنا للحظة: لماذا؟ مالذي حصل لمجتمعاتنا وبالذات للمجتمع العراقي حتى وصلنا الى هذه الدرجة من الإنحطاط؟

أما كفانا هذياناَ عن مؤمرات وهمية وتحليلات سخيفة وسقيمة عن الموساد وال سي آي أي و دورهما المزعوم في تحطيم مؤسساتنا ونخر مجتمعاتنا و خلق الفتن الطائفية والحروب الأهلية في بلداننا. أما آن الآوان أن نعي بإن الفتن الطائفية تخلق عندما يدعو الزرقاوي أو الظواهري الى محاربة الروافض وعندما يدعو أكثر من 40 عالم ديني سعودي الى محاربة الشيعة وعندما يدعو عراب الإرهاب الأكبر الشيخ يوسف القرضاوي علناً على فضائية الجزيرة الى قتل كل من يتعاون مع الإحتلال في العراق (ومن ضمنهم الشرطة والجيش والموظفين والمهندسين والمدرسين والأطباء الحكوميين ….الخ هكذا بالجملة كأنهم أغنام أو بهائم). إن الحروب الأهلية تخلق عندما يخرج علينا عالم ديني شيعي ليحلل دماء النواصب وأن يسكت عما تفعله عصابات الميليشيات من خطف وقتل وتهجير للمدنيين دون رادع أو عقاب.

إن علينا أن ندرك ونعي بإن ثقافة الكراهية والإجرام والعنف هي ثقافتنا وهي الجانب السيء والسلبي من موروثنا الحضاري الذي كان من الأجدر بنا أن نتفهمه خلال الثمانين سنة الماضية من تأريخ الدولة العراقية بدلاً من أن نحشو عقولنا وكتبنا المدرسية وصحفنا بالخزعبلات عن مؤمرات هذيانية وأخطار شيطانية صهيونية وإمبريالية. لم نعي ولم ندرك أن مصدر العلة والداء هو في موروثنا المرضي والذي يعشعش في بيوتنا وأدمغتنا فيجعلنا نفقد إنسانيتنا ونشارك في حمامات دم عبثية ضد أعداء مفترضين كانوا بالأمس القريب جيراننا أو أصدقاءنا أو زملاءنا في الدراسة أو العمل.

و بعد أن نتمادي في ساديتنا وبربريتنا نعلن على رؤوس الأشهاد وبكل صفاقة وخسة أن الصهاينة والصليبيين هم الذين يزرعون الفتنة الطائفية في العراق.
من المعروف أن المصاب بالمرض العقلي الذهاني الشديد غالباَ ما يفقد القدرة على الإدراك بأنه مصاب بالجنون. وهذا حال العرب والمسلمين (وبالأخص العراقيين) اليوم. فنحن نشجع وندعو ونبجل ونهلل ونصفق للعنف والبربرية و إنتهاك حقوق الآخر ومن ثم نلوم إسرائيل والموساد على ما آل اليه حالنا دون أدنى إدراك لعلاقة ما نقول وما نفعل بحالنا البائس.

فكيف نفسر حالة الفصام اللاواعي لدى العرب والمسلمين الذين هللوا وخرجوا الى الشوارع تعبيراً عن الفرح والتشفي بموت أكثر من 3000 مدني في أيلول 2001 وفي نفس الوقت يعتقدون إعتقاداً جازماً أن الموساد الإسرائيلي هو الذي دبر هذه الجريمة؟ فإذا كانت هذه العملية مدبرة من قبل الموساد و سوف تعود بالفائدة على أعداء المسلمين كما يدعون فمالذي يجعلهم يهللون لها؟ والأدهى من هذا فإن المسلم والعربي العادي يفعل هذا دون أدنى وعي أو إدراك بالفصام الذي يعاني منه تماماً كحال المريض العقلي.
إن الفكر القومي العربي ووريثه “الإسلام السياسي” قد نجح في الهيمنة على الخطاب السياسي العربي والإسلامي وفي الهيمنة على الشارع العربي هيمنة شبه مطلقة. وقد ساعد في تحقيق ذلك أن لغة هؤلاء هي لغة العامة وهي لغة الموروث المرضي الذي يلعب بالعواطف ويثير جموع الكاسحة للجهلة وأنصاف الأميين. في حين لا يمتلك المثقف والليبرالي و التنويري غير منطق التحليل والجدل والأدلة المادية دون جعجعة وهياج وإثارة للغرائز.

فكيف إذن لهذه الأمة أن تقلع عن تمجيد الطغاة والمجرمين تارة بإسم المقاومة وأخرى بإسم محاربة الإمبريالية أو الصهيونية؟