די למלחמות
כללי 28 במרץ, 2009עדנאן חוסין (אואן [כווית], 1.2.2009)
העיתונאי העיראקי עדנאן חוסין מדגים באמצעות סיפור על הסכסוך הערבי עם הכורדים טענה כי העולם הערבי מתחזק סכסוכים ארוכי-שנים שמאלצים אותו לחיות במצב מלחמה ואינם מאפשרים חיים של קיום משותף של כלל תושבי האזור זה לצד זה כיום ובדורות הבאים.
היינו שמונה, מחציתנו כורדים מארבע הארצות שבינן נחלקת מולדתם הלאומית (תורכיה, איראן, עיראק וסוריה) וארבעת האחרים מאותן הארצות, אך היו בני הלאומים השליטים – תורכי, פרסי ושני ערבים, אחד מהם מסוריה והשני מעיראק (אני). לא הכרנו זה את זה מקרוב לפני כן, אך האחד קרא את כתביו של האחר או שמע אודותיו. למרות זאת, הסכמנו באופן מפתיע כי העדר הפתרון לבעיה הכורדית במדינותינו בדרכי שלום, על יסוד הכרה מלאה בזכויותיהם של הכורדים כבני-אדם וכאזרחים סוג א’, הוביל לקטסטרופות אנושיות מחרידות ולהרס חומרי רב. עניין זה הגיע לשיא בעיראק אשר הייתה יכולה להיות כיום אחת המדינות הבטוחות, היציבות והמשגשגות בעולם, לולא התנער משטר הבעת’ מהסכם 11 במרץ 1970 [1], כך שהיה יכול להימנע משרשרת המלחמות ההרסניות אשר באו עליו, נמשכו שלושים שנה ועלו לו במיליוני הרוגים, פצועים ושבויים ובמיליארדי דולרים של הפסדים חומריים ושל הוצאות צבאיות.
הסכמנו שמונתינו, למרות ההבדל במוצאנו הלאומי והחברתי ובתפיסותינו הפוליטיות, כי זהו אינטרס דוחק של ארבע מדינותינו ושל עמיהן על לאומיהם השונים לפתור את הבעיות הלאומיות שבתוכם ובראשן את הבעיה הכורדית, בדרך שבה הלכו לפנינו מדינות אחרות מרובות-לאומים כדוגמת הודו, שוויץ ובלגיה, על-ידי כינון משטר דמוקרטי והכרה בזכותו של אדם – כקולקטיב וכפרט – להגדרה עצמית בחירות מלאה.
אחד מארבעת הכורדים שאל: ”מה אתם רוצים מאיתנו? שנישאר מאוחדים עמכם?“ והשיב: ”איננו בני חורין להחליט זאת… תנו לנו את חירותנו להגדרה עצמית כדי שנחליט על איחוד עמכם מתוך רצוננו החופשי, כדי שנשמר את האיחוד הזה ונגן עליו“.
לפני שבועיים הכריזה קבוצת Strategic Foresight Group על תוצאות מחקר שערכה על המחיר הכולל של הסכסוכים המזוינים במזרח התיכון מאז שנת 1991. התברר כי העלות הכוללת הגיעה לסך 12 טריליון דולר. המחקר הזה הוא תוצרן של שתי סדנאות שנערכו בשנה שעברה בשני שלבים: הראשון, בעיר אנטליה בתורכיה והשני, בציריך שבשוויץ והשתתפו בהן מומחים, אנשי אקדמיה ובכירים רמי-דרג בממשלות ובארגונים באזור.
סך ההוצאות המפחיד הזה התרכז בסכסוך הפלסטיני-ישראלי ובמלחמותיה של עיראק מאז שנת 1991 בלבד והוא אינו כולל את מלחמות ערב וישראל מאז שנת 1948 ואת מלחמותיו של משטר הבעת’ בכורדים, באיראן ובכווית, לא את הסכסוך התורכי-כורדי, האיראני-כורדי או הסורי-כורדי, לא את מלחמת האזרחים בלבנון, לא את ההתערבות הסורית בלבנון, לא את הסכסוך בין איחוד האמירויות הערביות ואיראן סביב האיים הכבושים של האמירויות.[2] בלי כל ספק המחיר הזה היה מכפיל עצמו לו כלל המחקר את כל המלחמות והסכסוכים הללו.
אנחנו יכולים לדמיין את גודלם העצום בתכלית של ההפסדים החומריים שספגו האזור ועמיו בשל הסכסוכים הללו. והרי ביכולתם של 20 או 25 טריליון דולר, להפוך את העולם כולו ולא רק את אזור המזרח התיכון לגן עדן של ממש.
די למלחמות! הבה נוריש לבנינו ולנכדינו שלום ושגשוג במקום את המלחמות ההרסניות הללו שאותן ירשנו אנו מאבותינו וסבינו אשר לא הצטיינו בניהול הסכסוכים שלהם ובלימוד לקחיהם.
____________________
[1] הסכם 11 במרץ 1970, הידוע גם כ“ביאן אד’אר” (הצהרת מרץ) היה הסכם שנחתם בין הנהגת המורדים הכורדית ומשטר הבעת’ ובו הכרה של המשטר העיראקי במתן אוטונומיה חלקית וייצוג פוליטי לכורדים בעיראק, כאשר מועד יישומו נקבע לארבע שנים מיום החתימה, היינו 11 במרץ 1974, אלא שעד אז התנער ממנו המשטר העיראקי וחתם על הסכם עם המשטר האיראני (“הסכם אלג’יר”) שאיפשר לו חופש פעולה צבאית בכורדיסטאן והכנעת המרד הכורדי בכוח.
[2] סכסוך שמקורו בהשתלטות איראן על האיים אבו מוסא, טוּנבּ הגדול וטוּנבּ הקטן שבמפרץ הפרסי בשנת 1971, לאחר שאלה הוכרו כטריטוריה של האמירויות.
كفى حروباً
عدنان حسين (أوان الكويتية، 1.2.2008)
كنا ثمانية، نصفنا كرد جاؤوا من البلدان الأربعة التي تتقاسم وطنهم القومي (تركيا، إيران، العراق وسورية)، والأربعة الآخرون من البلدان ذاتها، لكنهم من أبناء القوميات الحاكمة، تركي وفارسي وعربيان أحدهما من سورية والآخر من العراق (أنا). لم نعرف بعضنا عن قرب من قبل، لكن بعضنا قرأ للآخر أو سمع عنه.. ومع هذا فقد كنا متفقين على نحو مدهش على أن عدم حل المشكلة الكردية حلا سلميا في بلداننا، يقوم على قاعدة الإقرار الكامل بحقوق الكرد كبشر وكمواطنين من الدرجة الأولى، قاد إلى كوارث إنسانية مهولة وإلى خراب مادي كبير، وهو ما بلغ ذروته في العراق الذي كان يمكن أن يكون الآن من أكثر بلدان العالم أمنا واستقرارا ورخاء، لو لم يتنصل نظام البعث من اتفاقية 11 آذار (مارس) 1970، إذ كان سيجنب نفسه سلسلة الحروب المدمرة التي تلاحقت عليه وتواصلت ثلاثين سنة، وكلفته ملايين القتلى والجرحى والأسرى وترليونات الدولارات خسائر مادية ونفقات حربية.
توافقنا نحن الثمانية على اختلاف أصولنا القومية والاجتماعية واتجاهاتنا السياسية على أن من المصلحة الملحّة لبلداننا الأربعة وشعوبها بقومياتها المختلفة حل المشكلات القومية فيها، وفي المقدمة منها المشكلة الكردية، على النحو الذي سبقتنا إليه دول أخرى متعددة القوميات، كالهند وسويسرا وبلجيكا، بإقامة نظام ديمقراطي والاعتراف بحق البشر، جماعات وأفرادا، في تقرير مصيرهم بأنفسهم بحرية تامة.
أحد الكرد الأربعة تساءل: ما الذي تريدونه منا؟ نبقى متحدين معكم؟ وأجاب: نحن لسنا أحرارا لكي نقرر هذا.. أعطونا حريتنا في أن نقرر مصيرنا بأنفسنا لنقرر الاتحاد معكم بمحض إرادتنا ولنحفظ هذا الاتحاد وندافع عنه.
منذ أسبوعين أعلنت مجموعة «ستراتيجيك فورسايت غروب» نتائج دراسة أجرتها عن تكلفة النزاعات المسلحة في الشرق الأوسط منذ العام 1991، وأوضحت أن هذه التكلفة بلغت 12 تريليون دولار. وهذه الدراسة هي حصيلة ورشتي عمل أقيمتا العام الماضي على مرحلتين، الأولى في مدينة أنتاليا التركية والثانية في زيوريخ السويسرية، وشارك فيها خبراء وأكاديميون ومسؤولون كبار في حكومات ومنظمات إقليمية.
هذه التكلفة المهولة تركزت في الصراع الفلسطيني – الإسرائيلي وحروب العراق منذ العام 1991 فقط، فيما لم تشمل الحروب العربية الإسرائيلية منذ العام 1948 وحروب نظام البعث ضد الكرد وإيران والكويت، ولا الصراع التركي – الكردي أو الإيراني– الكردي أو السوري – الكردي، ولا الحرب الأهلية في لبنان، ولا التدخل السوري في لبنان، ولا الصراع الإماراتي – الإيراني حول الجزر الإماراتية المحتلة. بالتأكيد التكلفة كانت ستتضاعف لو شملت الدراسة المذكورة كل هذه الحروب والصراعات.
لنا أن نتخيل الحجم الهائل للغاية للخسائر المادية التي منيت بها المنطقة وشعوبها من هذه الصراعات، فـ20 أو 25 تريليون دولار من شأنها أن تجعل العالم كله، وليس منطقة الشرق الأوسط وحده، جنة حقيقية.
كفى حروبا.. لنورّث أبناءنا وأحفادنا السلام والرخاء، بدلا من هذه الحروب المدمرة التي ورثناها عن آبائنا وأجدادنا الذين لم يحسنوا إدارة صراعاتهم، ولا أخذ العبر منها.
