טארק אל-חומייד (אל-שרק אל-אוסט, 11.1.2009)

עורך היומון אל-שרק אל-אוסט, טארק אל-חומייד, תוקף במאמר זה את הגורמים השונים בעולם הערבי (איראן, חזבאללה, חמאס ותורכיה) המבקשים, לטענתו,  להכשיל את יוזמת הפסקת האש. לדבריו, החלטת האו”ם הקוראת להפסקת-אש מסמנת את ניצחון המדינות הערביות המתונות. 

הדיפלומטיה הערבית המתונה ניצחה עם פרסומה של החלטת האו”ם בניו-יורק הקוראת להפסקת-אש ולעצירת התוקפנות הישראלית בעזה. המתונים הערבים ניצחו על-אף המכשלות הערביות והאזוריות שנבעו מכך כי היו כאלה שחשבו כי ההזדמנות מתאימה כדי לצאת במתקפה על סעודיה ומצרים ויחד עמן כמה מדינות ערביות מתונות אחרות, דוגמת האמירויות וירדן.

האיראנים אמרו כי הערבים לא יצליחו לגרום לפרסומה של החלטת האו”ם וכי ההליכה לניו-יורק איננה אלא פשיטת-יד בפני המערב ומתוך כך חסן נסראללה הכריז על כשלון הצבאות הרשמיים בסכסוך עם ישראל וכי ההצלחה היא בעלת-בריתה של ההתנגדות [אל-מוקאוומה] הלאומית, היינו ביטולם של מדינותינו ומוסדותינו והתחלה מאפס.

התורכים, בתורם, סברו כי הערבים המתונים ייכשלו ובכיר מוסמך בעניין התורכי הודיע לי כי מקורבים למעגל מקבלי ההחלטות באנקרה אמרו כמה שעות  טרם פרסום החלטת האו”ם כך: “אל תבזבזו את הזמן, הערבים לא ישיגו כלום”. המקור הוסיף ואמר כי לאחר פרסום ההחלטה, שבו התורכים ואחרים ואמרו שוב ושוב כי ההחלטה אינה מחייבת, כי לא שאלו את דעתה של חמאס וכי ישראל לא תסכים לה, אז מה ההישג?

זהו פרובוקציה גרידא, שכן החלטות האו”ם אינן מתפרסמות תוך התייעצות עם המדינות, בוודאי ובוודאי אם מדובר בארגונים; מועצת הביטחון לא התייעצה עם ישראל כדי שתהא צריכה להתייעץ עם חמאס. בידיעה כי מזכ”ל האו”ם הצהיר כי יגיע לאזור השבוע כדי לעמוד על יישום ההחלטה, צפוי כי הדבר יתרחש בקרוב.

אלא שהסיבה האמיתית להסתייגויותיה של חמאס היא כי היא לא רוצה לתת לגיטימציה לאבו מאזן, כיוון שהחלטת האו”ם מבוססת על ההסכם מ-2005 הקובע כי הרשות הפלסטינית הינה צד בפיקוח על המעברים.

ההסתייגות הזו של חמאס באה על אף הטרגדיות והקורבנות הפלסטיניים. אך כאן, ולמען ההיסטוריה עלינו לא לשכוח את תפקיד הערבים אשר איפשר למדינות באזור להרוויח מהטרגדיה של עזה. הערבים הללו זלזלו באלו הפונים לניו-יורק [לכינוס מועצת הביטחון] בשל אי-קיומה של פסגת הליגה הערבית משום שהעולם לא ייעתר לרצונות הערבים כל עוד שהם עצמם לא מתאמים מראש את עמדותיהם.

אלא שהקהילה הבין-לאומית נעתרה, אחרי שראינו את סעוד אל-פייסל [שר החוץ הסעודי] אומר “לא תאלצו אותנו להפנות לכם את גבינו” וראינו את אל-פייסל מאיים כי במקרה של דחיית הישיבה הוא יכנס מסיבת עיתונאים ויצהיר בה כי צרפת היא המסכלת את פרסום הצעת ההחלטה.

בעניין זה, אומר לי שר החוץ של האמירויות, השיח’ עבדאללה בן זאיד “מי שאינו אסיר תודה על מה שעשה סעוד [אל-פייסל] בניו יורק, או שהוא טיפש או שהוא כפוי-טובה – הן בניהול של סעוד אל-פייסל את הנציגים הערביים או למגעיו עם חברי המועצה התומכים והלא-תומכים”.

חובה להזכיר כאן כי ראינו את המצרי, בעליה של יוזמה המונחת על סדר היום, עוד לפני המאמצים במועצת הביטחון, כשהוא מצביע להחלטת האו”ם, דבר שהפך את התיאום הסעודי-מצרי לגלוי וברור, בשיתוף עם האמירויות ועם ירדן, בעיקר לאור העובדה שהמדינות הללו החלו להכיר בכך שהן הפכו מטרה בשל מתינותן ועמדתן הערבית הברורה.

חובה גם לומר לאמיר סעוד אל-פייסל ולמר אחמד אבו אל-ר’יט כי זה תקופה ישנה החלטה ערבית ברמת שֹרים בעניין חשיפת שמם של הגורמים המסכלים את הפעולה הערבית המשותפת. ראוי ואף חובה להתחיל בחשיפת השמות של הגורמים המסכלים כך שכל גורם יישא באחריותו ונוכל לשים סוף להרפתקאות ולהרפתקנים, לספקולציות ולספקולנטים.

رغم كل شيء انتصر العرب المعتدلون

طارق الحميد (الشرق الأوسط، 11.1.2009)

نجحت الدبلوماسية العربية المعتدلة في استصدار قرار أممي في نيويورك بوقف اطلاق النار، ووضع حد للعدوان الإسرائيلي على غزة.

نجح المعتدلون العرب، رغم العراقيل العربية والإقليمية، حيث اعتقد البعض أن الفرصة مناسبة للانقضاض على السعودية ومصر، ومعهما بعض الدول العربية المعتدلة الأخرى، مثل الإمارات والأردن.

الإيرانيون قالوا إن العرب لن ينجحوا في استصدار قرار أممي، وإن الذهاب إلى نيويورك ما هو إلا استجداء للغرب، ولذا بشر حسن نصر الله بفشل الجيوش النظامية في الصراع مع إسرائيل، وان النجاح هو حليف المقاومة الوطنية، أي إلغاء دولنا ومؤسساتنا، والبدء من الصفر.

الأتراك بدورهم اعتقدوا أن العرب المعتدلين سيفشلون، حيث أبلغني مسؤول مطلع على الدور التركي أن مقربين من دوائر صنع القرار في أنقرة كانوا يقولون قبل صدور القرار الأممي بساعات «لا تضيعوا وقتكم فلن يخرج العرب بشيء». ويضيف المصدر انه وبعد صدور القرار عاد الأتراك، وغيرهم، يرددون أن القرار غير ملزم، وإن حماس لم تستشر، وإسرائيل لن توافق عليه، فما الفائدة؟

هذه مماحكة صرفة، فالقرارات الأممية لا تصدر بمشاورة الدول فكيف التنظيمات، وبالتالي فإن مجلس الأمن لم يستشر إسرائيل حتى يستشير حماس، علما بأن أمين عام الأمم المتحدة أعلن عن زيارته للمنطقة هذا الأسبوع للوقوف على تطبيق القرار، وهذا أمر في شبه الحاصل قريبا.

لكن سبب تحفظ حماس الحقيقي انها لا تريد اعطاء الشرعية لأبو مازن، لأن القرار الأممي قائم على أساس اتفاق 2005، الذي ينص على ان السلطة الفلسطينية طرف في الاشراف على المعابر. وهذا التحفظ من حماس رغم المآسي والضحايا الفلسطينيين. لكن هنا، وللتاريخ، علينا أن لا ننسى الدور العربي، الذي حاول تمكين دول اقليمية من استثمار مأساة غزة. استخف هؤلاء العرب بالمتوجهين لنيويورك، بسبب عدم عقد القمة العربية، وان العالم لن يستجيب للعرب، طالما انهم لم ينسقوا مواقفهم مسبقا!

إلا أن المجتمع الدولي استجاب، بعد أن رأينا سعود الفيصل يقول لا تجبرونا على أن ندير لكم ظهورنا، ورأينا الفيصل يهدد بأنه في حال تم تأجيل الجلسة سيعقد مؤتمرا صحافيا يعلن فيه ان فرنسا هي التي تعطل صدور القرار.

وفي هذا الصدد يقول لي وزير الخارجية الإماراتي الشيخ عبد الله بن زايد، «إن من لا يشكر ما فعله سعود في نيويورك فإما هو قاصر أو جاحد، سواء إدارة سعود الفيصل للمجموعة العربية أو تعامله مع أعضاء المجلس الداعمين أو غير الداعمين».

وهنا لا بد من التذكير بأننا رأينا المصري وهو صاحب مبادرة مطروحة حتى قبل الجهود في مجلس الأمن، يصوت للقرار الأممي ليظهر التنسيق السعودي ـ المصري واضحا، مع الإماراتي والأردني، خصوصا أن تلك الدول باتت تعي انها مستهدفة بسبب اعتدالها، وموقفها العربي الواضح.

ولا بد من القول للأمير سعود الفيصل، وللسيد أحمد أبو الغيط، إن هناك قرارا عربيا على المستوى الوزاري منذ فترة حول تسمية الأطراف المعطلة للعمل العربي المشترك. وعليه فلا بد من الشروع بتسمية الأطراف المعطلة، ليتحمل كل طرف مسؤوليته، ونضع حدا للمغامرات والمغامرين، والمزايدات والمزايدين.