מחמד חסן אל-מוסוי (אתר אילאף, 3.5.2007)

פוליטיקאי עראקי גולה, דובר “הקונגרס הלאומי העראקי”רואה בחשבון הנפש האמיץ של ישראל הוכחה לעוצמתה אל מול חולשת הערבים.

“לך לעזאזל, סוכן ציוני”, “האל ינקום בך, אמגושי צַפַוִי”, “יקללך האל, שיעי ממזר”, “תתבייש לך ציוני מלוכלך” ועוד ועוד. אלו הן מקצת הדוגמאות לביטויים שלא יהססו לומר חלק מקוראי שורות אלו בעת קריאת המאמר. אני כבר רגיל לתגובות כגון אלה, הקנקן הלא מעיד על תוכו ואני יודע כי תגובות אלה מגיעות מבעלי אישיות אשר פורצים ממנה רגשות ויצרים קמאיים בכל הנוגע לנושאים פוליטיים או לסוגיות הרות-גורל. במקום בו אין מקום להיגיון ובו גוברים הרגשות וההזיות על הפעלת ההיגיון ועל הראייה הנכוחה – בכל הנוגע לתבוסותינו, לקשיינו ולאסונות הניחתים עלינו ובמקום בו ישנו קושי במתן הסבר מדעי ופירוש לתופעות השונות, אנו פונים לקללות ולגידופים בכדי להקל על חוליינו, על תסביכינו העדתיים והגזעיים ובכדי לתרץ את קוצר-ידנו. זהו מצבן של האומה הערבית והאסלאמית וצדק אללה כשאמר “רובם לא ישׂכילו להבין” (סורת אל-חג’ראת, פסוק 4).

הדמוקרטיה - כוחו של האויב
התרגלתי כבר לדקלום החוזר של הביטוי “הכר את האויב” אך ההיסטוריה הארוכה שלנו לא זכתה לראות את יישום הדברים הללו מעולם. הביטוי “הכר את האויב” כפי שאני מבין אותו משמעו ניתוח של נקודות החוזק והחולשה של האויב לכאורה וכן הבנה עמוקה של כל הגורמים והפרטים המרכיבים ומהווים את חייו ואת קיומו. איך חי האויב, איך הוא מתנהג, איך הוא חושב ומה הוא מתכנן? במה הוא עולה עלינו? מה המקור לעליונותו זאת? לפני הכול – מדוע הפך עליון עלינו מלכחילה? אסור לנו להעלות שאלות כאלה ודומות להן באופן פומבי כיוון שהן חושפות את ערוותנו ואת קלוננו פשוטו כמשמעו; כיוון שאנו נגלה בסופו של דבר כי סוד כוחו של ה”אויב” הזה טמון בדבר אחד שאיננו רוצים להודות עליו בפני האויב – הדמוקרטיה שלו והתרבות שלו. בכך אני מתכוון לבחירתו בדרכי הקדמה וההתפתחות, בכלים של תרבות ומודרניות ולהיאחזותו במציאות ולא בדמיון או בחיי העבר. הדמוקרטיה, מילת הקסם הזו, היא ההופכת מדינה כישראל לחזקה יותר מכל מדינות ערב והיא אשר הפכה את הישראלים לחזקים יותר מן הערבים על אף ההבדל המספרי בינם.

“מה ההוכחה למה שאתה טוען?”, ישאלו רבים… ההוכחה, או מוטב לומר ההוכחות רבות. בואו נעמיק ונבין את העניין באמצעות עריכת השוואה בין המשטרים אשר שולטים במדינותינו ובין המשטר שלהם. יהיה מי שיתנגד ויאמר כי הפגמים והמומים נעוצים במשטרים שלנו ובשליטינו ואין לי טעם להתאמץ ולערוך השוואה בין שליטינו ושליטיהם. בסדר, לא אדבר עוד על הדיקטטורה של משטרינו ועל הדמוקרטיה של משטרם, אך אני יודע שכבר הקדמתי ועמדתי על כך שסוד כוחם הוא בדמוקרטיה שהם אימצו לעצמם ולא בארסנל הגרעיני שברשותם. הרי חלק מן המדינות שמשטריהן אינם דמוקרטיים מחזיקות ברשותן נשק גרעיני או מצויות על סף השגה של נשק כזה, אך האם אומר הדבר שהן הופכות בכך למדינות חזקות? בוודאי שלא וזאת אני אומר באלף הדגשות. מדינה דמוקרטית כספרד שבה ההכנסה השנתית לנפש עולה על זו של כל מדינות הנפט הערביות איננה בעלת נשק גרעיני כמו זה שיש לפקיסטאן הנרקבת מבפנים בשל הבורות, העוני והפיגור הרווחים בה.

מה בין אולמרט ונאצר
בסדר, לא אשווה עוד בין המשטרים המפגרים שלנו ובין המשטר שלהם אך אעשה השוואה מקורבת ובחינה של העמים שלנו מול העם שלהם, בינינו הערבים ובינם, הישראלים. בואו ונבחן יחד סוגיה פוליטית אחת, לא יותר, ונבחן את תפיסתנו אותה ואת דרך הטיפול שלנו בה ולמול זאת ננתח את דרך הטיפול שלהם בה. או אז ניווכח היכן טמון כוחם והיכן טמונה חולשתנו. תהא זו סוגיית העמדה כלפי התבוסה במלחמה. הרשו נא לי להשוות בין תגובת הרחוב הערבי כלפי התבוסה במלחמת יוני 1967 ובין תגובתו של הרחוב הישראלי לתבוסה במלחמת יולי 2006 מול לוחמי המקאומה [ההתנגדות] הלאומית הלבנונית. שימו לב כי אני מדבר על העמים ולא על המשטרים או הממשלות. איך התמודד הרחוב הערבי עם התבוסה במלחמת 1967? אני באופן אישי נולדתי בשנים שלאחר התבוסה הזו ולא נכחתי או חזיתי בתגובת הרחוב הערבי כלפיה, אך קראתי וחקרתי וכן הקשבתי לאנשים בני התקופה שחיו את האירועים. לעומת זאת, הייתי בחיים כדי לחזות בתגובה הישראלית כלפי תבוסתם לאנשי חזבאללה ושאר אנשי המקאומה הלבנונית.

לאחר תבוסת 1967, החליט “המנהיג” הערבי המפורסם ביותר בזמנו – כמובן שהיו מנהיגים אחרים שהתחרו בו על הנהגת האומה הערבית – גמאל עבד אל-נאצר להגיש את התפטרותו ולקחת על עצמו את האחריות לתבוסה הזו. הוא יצא אל מול הציבור בנאום מלנכולי, הביע את צערו על התבוסה והודיע לציבור הזה על החלטתו “ההיסטורית” וה”גורלית” להתפטר. בסדר, המנהיג המכובד ביצע צעד אמיץ ביחס למנהיג ערבי, ולא כפי שפועל אולמרט כעת בסרבו להתפטר, אולם איך התמודד הציבור הערבי עם ידיעת ההתפטרות? הסיפורים הרבים מספרים כי המצרים יצאו מבתיהם לרחובות והחלו מייללים ומתחננים בפני מנהיגם האהוב כי יחזור בו מהחלטתו וכי התבוסה יכולה ללכת “לאלף עזאזלים” והאדמות אשר כבשה ישראל ילכו לגיהנום אל מול כבודו של המנהיג.

אינני חושב כי הגזמתי בתיאור תגובתו של הרחוב המצרי המהווה דוגמה ומשל לשאר “הרחובות” בעולם הערבי. מה שגרם לי להאמין לסיפורים שהצגתי הוא מה שקרה לכמה מבּני הרחוב הערבי לאחר הוצאתו להורג של הדיקטטור בן הבלייעל צדאם: שמענו על כמה מקרי התאבדות במדינות ערב, ובעיקר במצרים ובמרוקו, מתוך הזדהות עם מותו של צדאם וזאת מבלי להזכיר את סוכות האבלים אשר הוקמו לציון מותו בירדן ובמדינות ערביות אחרות. כאשר אני רואה את המראות הללו ומשווה אותם עם מה שהתרחש לאחר תבוסת יוני 1967 והתפטרות “המנהיג” נאצר, אני מוצא עצמי חייב להאמין לכל מה שתיארתי בעניין התגובה לתבוסה ולהתפטרות. הרחוב דרש את הישארותו של המנהיג ואת שיכחון התבוסה או למעשה, את השכחתה. זוהי באופן כללי עמדתם של העמים הערביים כלפי תבוסת 1967.

חוסנו של עם החוקר את כשלונותיו
הבה ונניח את זכוכית המגדלת מעל עמדת הרחוב הישראלי לנוגח תבוסת צבאו במלחמת יולי האחרון ואיך טיפל הרחוב הזה בהנהגתו. מעט לאחר התבוסה, בעוד הישראלים מלקקים את פצעיהם, החלו להישמע הקולות הקוראים לעריכת תחקיר ולהבנת הסיבות לתבוסה. משמעות הדבר היא כי הרחוב הישראלי אינו מטייח דברים וכי הוא הכיר בכך שמה שקרה הייתה תבוסה. במקביל, אנו מגלים כי למרבה הצער, חלק מן הערבים, סירב לתאר את מה שקרה לצבא הישראלי כתבוסה משום שמכך משתמע כי המקאומה הלבנונית ניצחה ובייחוד כי חזבאללה ניצח ובזאת, סירבו אותם הערבים להכיר בזאת מטעמים עדתיים צרים. כולנו ראינו את הפתוא שיצאה מטעמם של כמה אנשי-דת מלבּי-עדתיוּת נגד המקאומה הלבנונית, שהגיעה עד כדי טפשות, שנאה-עדתית ותיאוב של אותם אלה אשר אסרו להתפלל להצלחתה של המקאומה הלבנונית ומדוע? משום שהעומד בראשה הוא “חזבאללה” השיעי. איזו בדיחה!

אני שב ואומר כהרגלי תמיד, כי ההכרה בטעות היא מעלה טובה וזה בדיוק מה שעשו הישראלים כאשר הכירו בכך שמלחמתם הייתה טעות. לאחר מכן הכירו בתבוסתם ואז תבעו לבוא חשבון עם אלו שהביאו לתבוסה הזו, בייחוד קראו להתפטרותו של הרמטכ”ל שלהם, של שר הביטחון שלהם ושל ראש ממשלתם אולמרט, המצוי כעת בלחץ פוליטי ותקשורתי אדיר. בחנו לעומק את העמדה הישראלית והשוו בין עמדתם זו כלפי אלו אשר גרמו לתבוסה ובין עמדת הרחוב הערבי כלפי אלו אשר גרמו לתבוסת יוני 1967. הישראלים תובעים לבוא חשבון ולפטר את אלה אשר גרמו לתבוסה, אך על פי שהם היו התוקפים ואף על פי שלא איבדו ולו רגב מאדמתם ואילו הערבים יצאו לרחוב בבכי ותחינה לזה שגרם לתבוסה ולאובדן אדמותיהם שיחזור בו מהחלטתו להתפטר. רק השוו בין התודעה של העם הישראלי ובין תודעת הערבים. בין עם הנסמך על ההיגיון ונעזר בו ובין עם ששולטים בו יצריו ורגשותיו. הקוראן המקודש קורא לנו בכמה וכמה פסוקים להפעיל את ההיגיון בסוגיות הקיום. איזה היגיון הוא זה הקורא לעמיתו לפוצץ עצמו בכדי להרוג את בני האסכולה או העדה האחרת או את בעלי הדעה האחרת? האין זאת בדיוק מה שעושים “אנשי המקאומה” בעראק? האין זאת בדיוק מה שעושים “המג’אהדון” באלג’יריה ובמרוקו?

לאיזה סוג של עם צריך לרחוש כבוד? לעם המכיר בתבוסותיו, מחפש את הסיבות להן, מבקש לבוא חשבון עם אלו האחראים להן ותובע את התפטרותם או עם המטייח ומתרץ ויותר מכך, אף ממציא בעצמו תירוצים בעבור זה שהביא לתבוסתם וקורא לו להישאר? אני כותב את השורות הללו כאשר בידי רשימה של שמות חמישים הערבים העשירים ביותר בעולם. לו היו מוציאים אלה מחצית מכספם על פרויקטים של פיתוח, לא היה נותר פלסטיני אחד ללא קורת-גג או פליט במדינותינו והעולם היה נותן לנו הרבה יותר כבוד והערכה, בדומה למה שהוא נותן לישראל. לסיום – האם ראיתם ישראלי אחד שהינו פליט בתחומי ישראל או מחוצה לה? האם הנכם מבינים כעת מדוע ראויים הישראלים להערכה?

لماذا يستحق الاسرائيليون الاحترام؟

محمد حسن الموسوي (إيلاف، 3 مايو 2007)

(تبا لك ايها الصهيوني العميل)، (سحقا لك ايها المجوسي الصفوي)،( لعنة الله عليك يا ابن المتعة يارافضي)، (الويل لك ايها المتصهين) الى آخره، نماذج من العبارات التي سوف لن يتردد بعض القراء من قولها عند قراءة هذه المقالة، وقد تعودنا على مثل هذه التعليقات_وكل اناء بالذي فيه ينضح_ والتي تصدر من البعض الذين هم نموذج للشخصية التي تحركها العواطف والغرائز عند التعاطي مع الشأن السياسي او القضايا المصيرية، حيث لا مجال للعقل، ،وحيث يطغي الانفعال والهلوسة بدلا من التعقل والتبصر في هزائمنا ومصائبنا وكوارثنا، وحيث العجز عن تفسير الظواهر وتحليلها علميا فنلجأ الى السباب والشتائم للتنفيس عن امراضنا وعقدنا الطائفية والعنصرية ولتبرير عجزنا، وهذه حالنا في الامتين العربية والاسلامية وصدق الله القائل ( وان اكثرهم لايعقلون).
تعودنا على ترديد عبارة (اعرف عدوك) ولكن لم يدر بخلدنا يوماً تطبيق ما نردد. (اعرف عدوك) كما افهمها تعني تحليل مراكز القوة والضعف لهذا العدو المفترض والوقوف عند مفاصل وجزئيات حياته العامة . كيف يعيش ويتصرف و يفكر ويخطط؟ وبماذا يتفوق علينا؟ وما هي مصادر تفوقه؟ وقبل هذا وذاك لماذا تفوق علينا اصلا؟ هذه الاسئلة وغيرها ممنوع علينا طرحها علانية، لانها وبكل بساطة ستكشف عوراتنا ومخازينا، لاننا سنكتشف بالنهاية ان سر قوة هذا (العدو) تكمن في شئ واحد لانريد الاعتراف له به، ذلك هو ديمقراطيته ومدنيته ، وهذه اعني بها اخذه بسبل التقدم والرقي وبأدوات التحضر والمدنية وركونه الى الواقع وليس الى الخيال والعيش في الماضي . الديمقراطية هذه الكلمة السحرية هي التي جعلت وتجعل من دولة كإسرائيل اقوى من كل الدول العربية، وهي التي صيرت الاسرائليين اقوى من العرب رغم التفاوت العددي بين الاثنين.

مالدليل على ما تزعم؟ رب سائل يسأل!
الدليل بل قل الادلة كثيرة. وتعالوا لنتصارح ونتكاشف من خلال اجراء مقارنة بين انظمتنا التي تحكمنا وبين نظامهم. قد يعترض معترض بالقول ان العيب والخلل في انظمتنا وحكامنا فلا تتعب نفسك باجراء مقارنة بين حكامنا وحكامهم. حسنا سوف لن اتحدث عن ديكتاتورية انظمتنا وديمقراطية نظامهم ،علما انني سبق وان اشرت ان سر قوتهم هو في الديمقراطية التي يعتنقونها وليست الترستانة النووية التي يمتلكونها. فبعض الدول التي تحكمها انظمة غير ديمقراطية امتلكت النووي او على وشك امتلاكه لكن هل يعني انها اصبحت دول قوية؟ كلا والف كلا. فدولة ديمقراطية كأسبانيا التي يفوق دخلها القومي الدخل القومي للدول العربية النفطية مجتمعة لاتمتلك النووي كما تمتلكه دولة كباكستان ينخر الجهل والفقر والتخلف فيها.
حسنا سوف لن اقارن بين انظمتنا الرجعية وبين نظامهم ، لكن سوف اجري مقاربة ومقارنة بين شعوبنا وشعبهم. بيننا نحن العرب وبينهم اعني الاسرائليين. تعالوا معي لنرصد موقفا سياسيا واحدا لا اكثر نُشرِح من خلاله عقليتنا وطريقة تعاملنا معه ونحلل طريقة تعاملهم معه لنرى اين تكمن قوتهم واين يكون ضعفنا. الموقف من الهزيمة في الحرب. دعونا نقارن بين ردة فعل الشارع العربي تجاه هزيمة حرب حزيران 1967، وبين ردة فعل الشارع الاسرائيلي تجاه هزيمة حرب تموز المنصرم 2006 على يدي مقاتلي المقاومة اللبنانية الوطنية. لا حظوا اننا نتحدث عن الشعوب وليس الانظمة او الحكومات. كيف تعامل الشارع العربي مع هزيمة 1967 ؟ بالنسبة اليَّ ولدت باعوام بعد تلك الهزيمة، فلم احضر او اشاهد ردة فعل العرب تجاهها لكن قرأت وبحثت وكذلك استمعت الى من عاصر تلك الفترة وعاش ايامها. لكنني عشت وشاهدت ردة الفعل الاسرائلية تجاه هزيمتهم على يدي رجال حزب الله وبقية المقاومة اللبنانية.
بعد هزيمة حرب 1967 قرر (الزعيم) العربي الاشهر في حينها _ باعتبار هنالك اكثر من زعيم يتنافس على قيادة الامة العربية_ جمال عبد الناصر تقديم استقالته وتحميل نفسه مسؤولية تلك الهزيمة وخرج على الجماهير بخطاب حزين معربا عن اسفه لتلك الهزيمة ومبلغا تلك الجماهير قراره (التاريخي) و(المصيري) بالاستقالة . حسنا فعل السيد (الزعيم) خطوة شجاعة من حاكم عربي لا كما يفعل السيد أولمرت الان الذي يرفض الاستقالة ، لكن كيف تعامل العرب مع خبر الاستقالة ؟ تقول الروايات المتواترة ان المصريين خرجوا من بيوتهم الى الشوارع يبكون و(يولولون) ويتوسلون بزعيمهم المحبوب ان يعدل عن قراره ولتذهب الهزيمة في (ستين داهية) وكذلك لتذهب الاراضي العربية التي احتلتها اسرائيل الى الجحيم اكراما لعيني الزعيم.
لا اعتقد انني بالغت في نقل صورة الشارع المصري والذي هو نموذج لبقية الشوارع العربية، وما يجعلني اصدق مثل هذه الروايات هو ما حدث لبعض ابناء الشارع العربي بعد اعدام الطاغية المجرم صدام حيث حدثت اكثر من حالة انتحار في الدول العربية وتحديدا في مصر والمغرب العربي تضامنا مع هلاك صدام، ناهيك عن سرادق العزاء التي اقيمت على هلاكه في الاردن وغيرها من الدول العربية. حينما ارى هذه المواقف الان واقارنها بما حدث بعد هزيمة حزيران واستقاله (الزعيم) ناصر ، اجد نفسي مرغما على تصديق ما ذكر حول ردة فعل الشارع العربي تجاه الهزيمة والاستقالة. الشارع يطالب ببقاء الزعيم ونسيان الهزيمة او تناسيها هذا هو باختصار موقف الشعوب العربية بشكل عام من هزيمة حزيران 1967.
تعالوا لنسلط الضوء على موقف الشارع الاسرائيلي من هزيمة جيشهم في حرب تموز المنصرم، وكيف تعامل هذا الشارع مع قيادته. بُعيد الهزيمة ولما يداوي الاسرائليون جراحاتهم تعالت الاصوات في اجراء التحقيق والوقوف على اسباب الهزيمة، ومعنى ذلك ان الشارع الاسرائيلي لم يكابر واعترف بان ما حصل كان هزيمة، في حين نجد ان بعض العرب وللاسف الشديد يرفض وصف ما حدث للجيش الاسرائيلي بأنه هزيمة لأن ذلك يعني انتصار المقاومة اللبنانية وتحديدا انتصار حزب الله وهو يرفض الاعتراف بذلك من منطلقات طائفية ضيقة وقد شاهدنا جميعا الفتوى التي اصدرها بعض علماء الطائفية ضد المقاومة اللبنانية الى الحد الذي وصلت الحماقة والطائفية والكراهية بهؤلاء ان حرموا الدعاء للمقاومة اللبنانية لماذا؟ لان من يقودها (حزب الله ) الرافضي. يالها من مهزلة !
نقول ونردد كعادتنا دوما، بان الاعتراف بالخطأ فضيلة، وهذا فعله الاسرائليون بالضبط فقد اعترفوا ان حربهم كانت خطأ ً، بعد ذلك اعترفوا بهزيمتهم، ومن ثم دعوا الى محاسبة من تسبب بهذه الهزيمة، وتحديدا دعوا الى استقالة كل من رئيس اركان جيشهم ووزير دفاعهم ورئيس حكومتهم أولمرت الذي يعيش الان تحت ضغط سياسي واعلامي كبير. دققوا النظر بموقف الاسرائليين وقارنوا بين موقفهم هذا تجاه من تسبب بالهزيمة وبين موقف الشارع العربي تجاه من تسبب بهزيمة حزيران 67. الاسرائليون يطالبون بإقالة ومحاسبة من تسبب بهزيمة جيشهم مع انه كان المعتدي ، ومع انهم لم يفقدوا شبرا واحدا من اراضيهم ، بينما العرب خرجوا الى الشوارع يبكون ويتوسلون بمن تسبب بالهزيمة وضياع اراضيهم ان يتراجع عن قرار استقالته. قارونوا بالله عليكم بين وعي الشعب الاسرائليي وبين وعي العرب. بين شعب يركن الى العقل ويحتكم اليه وبين شعب تحركه الغريزة والعواطف، هذا وكتاب الله المجيد يدعونا في أكثر من آية الى اعمال العقل في امور الدنيا. فأي عقل ذلك الذي يأمر صاحبه بتفجير نفسه لقتل الذين يخالفونه بالمذهب او الطائفة او يختلفون معه بالرأي ؟ اليس هذا ما يفعله (المقاومون) في العراق؟ اليس هذا مايفعله (المجاهدون) في الجزائر والمغرب؟
ايهما يستحق الاحترام شعب يعترف بهزائمه، ويبحث عن تفسير لها، ويحاسب من تسبب بها ويطالب بإقالته، أم شعب يكابر ويبرر بل ويختلق الاعذار لمن تسبب في هزيمته ويطلب منه البقاء؟ اكتب هذه الموضوع وقد وصلتني قائمة باسماء اغنى خمسين رجلا عربيا في العالم لو ان نصف مايملكون انفقوه على المشاريع التنموية لما ظل فلسطيني او عربي بلا مأوى او مشرد في دولنا، ولاصبح العالم يحسب لنا الف حساب كما يفعل مع اسرائيل. أخيرا هل رأيتم اسرائيلاً واحداً مشرداً في اسرائيل او خارجها؟ هل عرفتم الان لماذا يستحق الاسرائيليون الاحترام؟