אחמד אל-בגדאדי (תנויר, 2.5.2007)

תורגם על-ידי איילת לוי

האינטלקטואל והליברל הכוויתי ד”ר אחמד אל-בגדאדי, מותח ביקורת חריפה על ויתורם של הכוויתים על חירויותיהם והסכמתם להתפשר על החופש במדינה הדיקטטורית. לטענתו, כווית לא תוכל להפוך למדינה מתקדמת כפי שהיא מצהירה וחפצה מבלי שתאמץ לעצמה באופן יסודי את החירויות ואת הדמוקרטיה.

המאמר הזה לא יעסוק בהצעה חסרת הערך הנוגעת לעונש חמש שנות המאסר שלי ולקנס על סמך אלף דינאר שמוטל על כל מי שטוען או מעורר הדים בקשר לעובדה כי פיזורו של הפרלמנט הכוויתי הוא מעשה אנטי-חוקתי, שהוצע ע”י קבוצה של חברי פרלמנט אשר אינם מאמינים בחשיבותו של חופש המחשבה, ובמיוחד לא בחופש הביטוי. כמו כן המאמר לא יעסוק בחוק הדפוס והפרסום הפוגע בחופש הביטוי, חוק אותו הציעה הממשלה ושלעיו הסכימו חברי הפרלמנט פה אחד. המאמר יגע בניסיון להבין את הסיבות אשר גורמות לאנשים שלא להתעניין בחירויותיהם המחשבתיות והאזרחיות.

מדוע פוחדים הכוויתים מחירויות המחשבה? מדוע הם תומכים בעריצות בהסכמה כללית שבשתיקה? ומדוע שומרים הכוויתים בקנאות על הדרישה לחופש הריקוד במסיבות, ולא שומרים בקנאות על חופש הביטוי למשל, מפני התערבותו הגסה השלטון? הכוויתים רוצים להפוך את כווית לדובאי, אך הם אינם רוצים להפוך את החברה שלהם לחברה דמוקרטית כמו החברה הבריטית והחברה האמריקאית, ואני סבור בכנות כי הכוויתים רוצים אי-סדר חברתי יותר מאשר הם רוצים חופש מחשבה, המבטאות את ההבנה האמיתית של החירות. ולכן אפילו אם הכוויתים ישיגו את דובאי משלהם בכווית, החברה שלהם תישאר חברה מתה ברוחה, מפני שהיא חברה ללא חירות. אין ספק שהריקוד ודברים אחרים יתאפשרו במסגרת חיקוי דמותה של דובאי, אך יהיה זה בלתי אפשרי לחוש בכל מרום ועת בחירות אמיתית, למי שמבין את פירושה של החירות הזו.

הכוויתים מוכנים לרוץ אחרי פרשני-החלומות ואחרי הרצאות דת, בייחוד כשהדבר קשור ביחסים הזוגיים, ולמה שמתרחש מאחורי דלתות חדרי השינה הנעולים, אך הם מעולם לא יהיו מוכנים להיות נוכחים בהרצאה על חירותם. אתם יודעים מדוע? משום שהמחיר שמשלמים כדי להגן ולהשיג את החירות מכביד מבחינה חברתית, תעסוקתית וכספית, ולמרבית הכוויתים אין רצון להיכנס למאבק הזה, לאו דווקא מתוך פחד, אלא בגלל האמונה בכך שהחירות “לא שווה” את המחיר שמשלמים עליה. הם אינם מבינים שהדעה הזו רווחת ללא הסבר ופירוש, ואני סבור שהכוויתים, כמותם כשאר הערבים, החושבים כי להתפשטות החירויות המחשבתיות לא יהיה סוף ושהן לא תיעצרנה במניעה מן השלטון לפגוע בחירויות, אלא תגענה לחייהם הפרטיים אשר ייכלו ככל שתתפשטנה החירות. השלטון מגלה עריצות כלפי הגבר כבן זוג, כאב, כשר, כדוקטור, כאח גדול וכיוצא בזה, אך למרות זאת האדם הערבי אינו מוכן באופן כללי, ולעולם לא יהיה מוכן בעתיד, לוותר על השלטון העריץ הזה, אפילו אם המחיר הוא חירותו המחשבתית והאזרחית, מה שמאשש את האמרה הידועה ”תמות נפשי עם פלשתים“. לא מעניין אותו קצת או הרבה אם הוא עצמו הופך לקורבן העריצות, כל עוד שהרווחה אותה הוא מפיק במישור האישי מן העריצות טובה. ומדוע באמת שידרוש את חירויות המחשבה? אלא שהדבר שאותו צריכים הכוויתים ללמוד הוא כי חברה ללא חירות היא למעשה חברה מתה, ומי מאיתנו יטיל ספק בכך שהחברה הכוויתית היא חברה מתה? אני באופן אישי, משוכנע בכך לחלוטין.

مجتمع بلا حرية… مجتمع ميت

أحمد البغدادي (تنوير، 2.5.2007)

لا يتعلق المقال بالاقتراح التافه حول عقوبتي السجن خمس سنوات وغرامة خمسة آلاف دينار لكل من يدعو او يحرض على حل مجلس الامة حلا غير دستوري, الذي اقترحه مجموعة من النواب من غير المؤمنين باهمية الحريات الفكرية, خاصة حرية التعبير, كما لا يتعلق المقال بقانون المطبوعات والنشر المجرم بحق حرية التعبير الذي تقدمت به الحكومة ووافق عليه النواب بالاجماع, بل يتعلق بالبحث عن الاسباب التي تدفع الناس الى عدم الاهتمام بحرياتهم الفكرية والمدنية.

لماذا يخاف الكويتيون من الحريات الفكرية? ولماذا يؤيدون الاستبداد بصمت الموافقة الاجماعية? ولماذا يحرص الكويتيون على المطالبة بحرية الرقص في الحفلات, ولا يحرصون على حماية حرية التعبير مثلا , من تجاوزات السلطة? يريد الكويتيون تحويل الكويت الى دبي, ولكنهم لا يريدون تحويل مجتمعهم الى مجتمع ديمقراطي مثل بريطانيا واميركا, وبصراحة ارى ان الكويتيين يريدون الفلتان الاجتماعي اكثر مما يريدون الحريات الفكرية, المعبرة حقا عن مفهوم الحرية. ولهذا حتى لو حصل الكويتيون على »دبي« خاصتهم في الكويت, فسيظلون مجتمعا ميتا في روحه, لانه مجتمع بلا حرية. لا شك انه يمكن الرقص واشياء اخرى في اطار صورة دبي, لكن سيكون من المستحيل توفر الاحساس بالحرية الحقيقية, لمن يفهم معنى هذه الحرية.

الكويتيون مستعدون للركض وراء مفسري الاحلام والمحاضرات الدينية, خاصة اذا كانت عن العلاقات الزوجية, وما يحدث وراء ابواب غرف النوم المغلقة, لكنهم ابدا, غير مستعدين لحضور محاضرة عن حرياتهم, اتدرون لماذا? لان الثمن المدفوع للدفاع ونيل الحرية باهظ اجتماعيا ووظيفيا وماليا, ولا يملك معظم الكويتيين الرغبة للدخول في هذا الصراع, ليس خوفا, بل ايمانا بان الحرية »ما تسوى« الثمن المدفوع فيها. ولا يعقل ان يسود هذا الراي بلا معنى وتفسير, واعتقد ان الكويتيين كسائر بقية العرب, يعرفون ان شيوع الحريات الفكرية كالمد الذي لا تعرف له نهاية, وانه لا يتوقف عند حد غل يد السلطة عن تجاوز الحريات, بل يمتد الى حياتهم الشخصية حيث تزول مع شيوع الحرية, السلطة الاستبدادية للرجل كزوج واب ومدرس ووزير ودكتور واخ كبير وما الى ذلك, والانسان العربي عموما ليس مستعدا, ولن يكون في المستقبل, للتنازل عن هذه السلطة الاستبدادية, حتى لو كان الثمن حرياته الفكرية والمدنية, تصديقا للمثل السائر »علي وعلى اعدائي«, ولا يهمه في قليل او كثير اذا ما اصبح هو نفسه ضحية للاستبداد, ذلك ان »العائد« الاستبدادي على المستوى الشخصي جيد بالنسبة له, فلماذا اذن يطالب بالحريات الفكرية? لكن ما يجب ان يعلمه الكويتيون هو ان مجتمعا بلا حرية هو في الحقيقة مجتمع ميت, ومن منا يشك ان المجتمع الكويتي مجتمع ميت? بالنسبة لي شخصيا, انا متيقن من ذلك تماما.