לא יתכן כי חלק מתחנות הלוויין הערביות שנוסדו, אם מסיבות אידיאולוגיות, סנטימנטאליות, או אחרות, תנצלנה את הבמה התקשורתית ואת השפעותיהן על הלכי-הרוח של הציבור, וכל זאת תוך עיוות המציאות הקיימת! חלק מתחנות הלוויין זכו בפרסומן לא הודות לסיקור אירועים פוליטיים וקונפליקטים, אלא בזכות השמעת דברי פרובוקציה ולעג על ידי כתביה ופרשניה “המומחים” אשר בלטו בזכות תגובותיהם הבוטות והמתגרות. כמו כן לא פעם מופעלים לחצים במטרה להסתיר אינפורמציה, ותשלומי שוחד ניתנים על  מנת  לפברק תמונות וידיעות.

ההסכמים והפרוטקציות שמאחורי הקלעים, הקומבינות והקשרים, כל אלו מצביעים על סילוף מכוון של פרטים ועובדות. במקביל מתחוללת מלחמה גלויה וחבויה בין תחנות הלוויין הערביות על מנת להשיג את אותו סקופ תקשורתי..וכל זאת הרחק מכל שקיפות ואמינות! התקשורת הערבית סובלת משליטתן של קבוצות “מאפיות” אשר המחבר ביניהן הוא מוצא אחד ותפיסה אידיאולוגית אחת, והן מאוגדות סביב אג’נדה תקשורתית טיפשית אחת.

באשר לשדרנים ידועים, דומני שחלקם זלזלו לא פעם באינטליגנציית הצופה כאשר שאלו שאלות שטחיות או שהתעלמו מעד ראייה או מידיעה שנמסרה בעל-פה או כזו המתועדת. בשעה שחלק לא מבוטל מאותם שדרנים ו”מומחים” מבצעים טעויות לשוניות איומות, ומפגינים ידע ובקיאות דלים, אם בנושאים כגון גיאוגרפיה, טופוגרפיה או אפילו השכלה כללית.  אכן ישנם פרשנים ראויים אולם נראה כי ישנן תחנות לוויין אשר מתעקשות לארח מומחים שלהם אין  כל קשר לנושא הנידון.  חלקם הם אנשי תקשורת ותיקים שזכו לפופולאריות בזכות תפקידים קודמים בהם לקחו חלק לפני שנים רבות.   

על מגיש החדשות או המראיין להיות בעלי ידע מקיף  בנושא הנידון או לפחות בעת הפניית השאלות אל המרואיין, משום שנראה כי חלק מאנשי התקשורת סובלים מידע לוקה בחסר אף על פי היותם אנשי אקדמיה ואנשי דת ידועים. הדבר בא לידי ביטוי  כאשר הצופים עטים לשמוע את דברי הכתבים, בעוד שהם  מוליכים אותם שולל, אם באמצעות שאלותיהם הסתומות ואם באמצעות תשובותיהם השטחיות ובהצגת אינפורמציה מוטעית, כאילו שהם מעוניינים להפגין את יכולותיהם התקשורתיות באמצעות הצגת דעותיהם האישיות במסגרת עיתונאית, בשעה שבסך הכול הם נדרשים להציג הידיעות כפי שהן.

ישנו הבדל גדול בין דעה אישית לבין ידיעה מוצקה, אין צורך להרחיב ולספר אודות השימוש לרעה אותו עושים חלק מהכתבים, בתחנות הלוויין הערביות באמצעות הצגת דעות אישיות ויצירת שמועות, בעת בה נדרשים מהשדרן אמינות וניטרליות מרבית, שכן אין זה מעניינו אלא לחפש אחר הידיעה האמיתית, הרחק מנטיותיו האישיות או האחרות.

השאלה העולה כעת היא האם קיים טיפול הולם  באותן תופעות שליליות המאפילות על תחנות הלוויין הערביות? 

יש להזרים דם חדש אל תוך מערכות התקשורת של תחנות הלוויין הערביות, ישנם פרצופים ותיקים שהגיעה שעתם להתחלף. על השינויים להקיף את המשרות כולן. יתרה על כן, יש לשנות את אופי התוכניות המוצעות היום בתחנות הלוויין הערביות, תכניות אלה הגיעו לכדי מצב אומלל וקהל הצופים מאס בהן. חיי האזרחים הערביים אינם מסתכמים בפוליטיקה, ובפרשניות פוליטיות ובפרשנים מומחים מזויפים למיניהם. החברה הערבית זקוקה לרפורמה מן היסוד, מגוון נושאים, תחקירים מעמיקים המתקיימים ע”י מומחים לנושא.

כמו כן הדור החדש נחשף היום באמצעות תחנות הלוויין הערביות לתכנים שטחיים, בידור רדוד, מוזיקה ומופעים קולניים. הוא זקוק לתכניות תרבות עיוניות ומגוונות, אשר תרחבנה את אופקיו ותאלצו לאמץ את מחשבתו, לעומת התכניות הטיפשיות והילדותיות, המבזבזות זמן יקר, מעייפות את השכל, ממיתות את העצבים ומקלקלות את טעם החיים.

מחובתן של תחנות הלוויין למלא את שעות השידור בתכנים כגון כלכלה, גיאוגרפיה, אקולוגיה, תיירות. הן מחויבת להכיר לצופה תרביות של עמים אחרים, חידושי טכנולוגיה. האם נשאר רפים ונניח לבורותן של תחנות הלוויין הערביות להשתלט עלינו, או שנשאף לשינוי אמיתי אשר לו אנו מייחלים בעזרת השם. 

 الفضائيات العربية.. ما الذي تقدّمه لحياتنا؟

 إن التعبير الإعلامي عن سياسات وأجندة معينة لا يعد حاجة او ضرورة بقدر ما يعد أمراً أساسياً لابد من الاعتراف به، اما ان تبيح الفضائيات العربية ما يروق لسياسات معينة وتمنع عن قصد ما لايروق لأمزجتها ومرجعياتها، فهذا لا يمكن قبوله اليوم.. خصوصا ونحن نعرف كم من برامج عربية هي صور مشوّهة لبرامج عالمية لم يحسن الاعلاميون العرب تنفيذ ادائها او اخراجها !

ولا يمكن ان تكون بعض فضائياتنا التي فرضت نفسها على الساحة لاسباب ايديولوجية او عاطفية او حتى مذهبية وطائفية بإثارتها المواقف واستدرارها المشاعر وتأليبها الرأي العام جاذبة لجماهير تعشق هكذا عروض على حساب الحقائق العقلانية والواقعية! ثمة تفسير لكل ما يحدث فيها والتي تقترب صورتها وطبيعتها من الصحافة العربية المعاصرة التي قلما تقف على صحف عربية قديرة لها سمعتها ونزاهتها ورصانة الآراء التي تعرضها.
لقد اكتسبت بعض الفضائيات شهرتها ليس من متابعة الاحداث السياسية والحربية والعامة بقدر ما كان لها من ادوار التشهير والاثارة والسخرية من خلال مذيعيها ومراسليها (وخبرائها الاستراتيجيين) الذين تبرزهم في برامج معينة من التعليقات الصارخة المستفزة للاعصاب والعواطف. ان ضغوطات عدة تمارس من اجل اخفاء معلومات وان رشاوى تدفع من اجل تزييف او فبركة صور ومعلومات أخرى.

ان ما يعد من اتفاقات وما يجري من اختيارات وراء الكواليس وتحضيرات واتصالات تنبئنا عن تشويه مقصود للحقائق التي يتصورها الناس حقيقة وثمة حروب خفية وعلنية بين الفضائيات العربية من اجل كسب هذا الرأي وبث هذه الاخبار والأشرطة.. بعيداً عن كل شفافية ومصداقية! ان الإعلام العربي قد ابتلي بجماعات يسميها البعض من الناس (مافيات) تجمعها أصول واحدة وايديولوجيات واحدة وأفكار واحدة.. وهي تجتمع على اجندة اعلامية بليدة واحدة.
مذيعون معروفون اعتقد أن بعضهم كان يستخف لأكثر من مرة بعقلية المشاهد والمتلقي عندما يسأل اسئلة فجة او يحاول ان لا يسمع ذلك المشاهد او يرى معلومات شفاهية او مصورة حقيقية. وبالرغم من هول الاخطاء اللغوية والجغرافية والطبوغرافية وحتى النقص في الثقافة العامة لدى العديد منهم ومن ( الخبراء الاستراتيجيين العرب).
وبالرغم من ان بعضهم صاحب تحليلات جديرة بالتقدير. ولكن ثمة فضائيات معينة تستضيف بعض من تسميهم بمحللين وخبراء، وهم لا علاقة لهم بالموضوع أبدا، بل لأن بعض تلك الاسماء الهرمة تمتلك شهرة من مناصبها السابقة التي تبوأتها قبل عقود سالفة من الزمن..

إن من الضرورات القصوى، ان يكون مقدم البرنامج او المذيع متسلحا بثقافة رصينة عن عناصر الموضوع في طروحاته واسئلته واجوبته على الأقل، اذ تبين ان نقصا حادا في المعلومات عند البعض من اولئك الاعلاميين وبعضهم شخصيات اكاديمية ودينية معروفة وخصوصا عندما يتهافت الناس الى سماعهم وهم يضللونهم باسئلتهم الباهتة وتعليقاتهم الفجة ومعلوماتهم الخاطئة، وكأنهم يريدون ابراز عضلاتهم بالدفع بآرائهم الشخصية إعلاميا، في حين ان المطلوب تقديم معلومات ثابتة وحقيقية،
فالفرق كبير بين الرأي ووجهة النظر من طرف وبين المعلومة الثابتة والاكيدة من طرف آخر.. ناهيكم عن سوء تصرف بعضهم في عدد من الفضائيات العربية بتدخلاتهم واطلاق ارائهم الشخصية مع التهم والشعارات السياسية في حين يستلزم من اي مقدم او مذيع ان يكون امينا وصادقا وفي منتهى الامانة والحيادية اذ ليس من شأنه الا البحث عن المعلومة الصحيحة والحقيقية بعيدا عن توجهاته الشخصية او غيرها.

السؤال الآن: هل ثمة علاجات حقيقية للمثالب والسلبيات التي تطغى على فضائياتنا العربية؟

لابد من التجديد في دماء الإعلاميات العربية الفضائية، فهناك وجوه هرمة لابد من تغييرها بوجوه أخرى، فالتغيير لابد ان يحصل في كل مرافق الفضائيات.. فضلا عن تغيير انماط الاعلام الفضائي العربي من حالاته البائسة التي ملها الناس الى أنماط جديدة من الموضوعات، فليس حياة العرب كلها سياسة وآراء سياسية (وخبراء استراتيجيين مزيفين) فمجتمعاتنا العربية بحاجة الى إصلاحات جذرية وموضوعات وتحليلات معمقة يقوم بها مختصون أذكياء!

كما إن الجيل الجديد لا يعرف من فضائيات اليوم الا الانغلاق والسذاجة او الفجاجة واللهو والرقص والاستعراضات الصارخة.. انه بحاجة الى برامج ثقافية وعلمية وادبية وموسوعية تطور من عقليته وتشحذ فيه طاقاته بدل هذا النزق من برامج سخيفة تأكل الزمن وتضعف الحياة وتشغل التفكير وتميت الاعصاب وتشّوه الأذواق..

 ان الفضائيات ملزمة بأن تطور من البرامج الاقتصادية والجغرافية والمناخية والسياحية   ومعرفة ثقافات الشعوب والاطلاع على آخر مبتكرات العلم الحديث.. فهل سنبقى واهنين تغرقنا بلادة فضائياتنا العربية، ام سنسعى الى التغيير الجاد ؟؟ هذا ما نأمل حدوثه بحول الله.